VI kadencja

opis sprawy

Odpowiedź na zapytanie w sprawie stosowania przeliczników przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur dla pracowników dozoru BOT KWB Bełchatów SA

Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej

na zapytanie nr 1116

w sprawie stosowania przeliczników przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur dla pracowników dozoru BOT KWB Bełchatów SA

   Odpowiadając na pismo z dnia 12 marca br., znak: SPS-024-1116/08, przy którym przesłane zostało zapytanie posła Włodzimierza Kuli w sprawie stosowania przeliczników przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur dla pracowników dozoru BOT KWB Bełchatów SA, uprzejmie wyjaśniam, co następuje:

   W polskim systemie emerytalnym przyjęta jest generalna zasada, zgodnie z którą staż pracy, od którego zależy wysokość emerytury, liczony jest w wymiarze faktycznym, tj. wymiarze pojedynczym.

   W wymiarze pojedynczym przy ustalaniu wysokości emerytur uwzględnia się również okresy pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uprawniające do wcześniejszej emerytury.

   W zreformowanym systemie ubezpieczeń społecznych objętym przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2007 r. Nr 11, poz. 74, z późn. zm.) przyjęto, że stopa procentowa składki emerytalnej jest jednakowa dla wszystkich ubezpieczonych, niezależnie od zagrożeń wynikających z warunków wykonywanej pracy oraz możliwości nabywania prawa do emerytury w obniżonym wieku.

   Do dnia 1 stycznia 1999 r. sprawę uprawnień do emerytur górniczych i ustalania ich wysokości regulowały przepisy ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (Dz. U. z 1995 r. Nr 30, poz. 154, z późn. zm.).

   W 1991 r. i 1994 r. przyjęte zostały regulacje ustawy z dnia 17 października 1991r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1991 r. Nr 104, poz. 450, z późn. zm.) i ustawy z dnia 30 czerwca 1994 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1994 r. Nr 84, poz. 385), którymi wprowadzono przeliczniki przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych w stosunku do górników, którzy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywali pracę pod ziemią, a także górników pracujących w przodkach w kopalniach głębinowych, jak również w kopalniach odkrywkowych siarki lub kopalniach węgla brunatnego, a także w stosunku do członków kopalnianych drużyn ratowniczych.

   W związku z tym przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych stosowane były przeliczniki: 1,5; 1,8; 1,4; 1.2 za każdy rok określonej ustawowo pracy.

   W wymiarze korzystniejszym uwzględniane były tylko okresy pracy górniczej, a określone przeliczniki stosowane były w zależności od uciążliwości pracy.

   Również w obowiązującym od dnia 1 stycznia 1999 r. zreformowanym systemie emerytalnym obejmującym między innymi emerytury górnicze i zasady ustalania ich wysokości, a uregulowanym przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.) zachowana została zasada przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych stosowania przeliczników: 1,5; 1,8; 1,4; 1,2 za każdy rok określonej pracy.

   W 2005 r. wobec inicjatywy obywatelskiej Sejm Rzeczypospolitej Polskiej podjął prace między innymi nad regulacjami dotyczącymi emerytur górniczych.

   Przyjęte przez Sejm przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 167, poz. 1397) stanowią realizację przedłożonego Sejmowi obywatelskiego projektu ustawy dotyczącej zmiany regulacji emerytalnych, w tym zmiany regulacji odnoszących się do emerytur górniczych.

   W trakcie prac nad tym projektem w komisjach sejmowych, w których uczestniczyli również przedstawiciele związków zawodowych, dogłębnej i wszechstronnej analizie podlegały przedstawione obywatelskie propozycje rozwiązań dotyczące emerytur górniczych oraz zasad ustalania ich wysokości, w tym przy zastosowaniu przeliczników.

   Podczas tych prac przyjęto obywatelskie propozycje rozwiązań dotyczących emerytur górniczych, w tym ograniczenia okresów pracy uważanych za pracę górniczą lub pracę równorzędną z pracą górniczą, jak również utrzymania dotychczasowych zasad ustalania ich wysokości przy zastosowaniu przeliczników.

   Zgodnie z obowiązującymi przepisami art. 51 ustawy emerytalnej przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych w dalszym ciągu jedynie określone okresy pracy górniczej, w zależności od stopnia uciążliwości danej pracy, podlegają przeliczeniu przy zastosowaniu następujących przeliczników:

   1) 1,5 za każdy rok pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy,

   2) 1,8 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50d,

   3) 1,4 za każdy rok pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1, pkt 1-3 i 5-9, wykonywanej częściowo pod ziemią i częściowo na powierzchni,

   4) 1,2 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na okrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego, w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalni siarki i węgla kamiennego.

   Jeżeli chodzi o stosowanie przelicznika 1,8 przy ustalaniu wysokości emerytury górniczej pracownikom dozoru ruchu, to należy podkreślić, iż zarówno na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin, jak obowiązujących do dnia 31 grudnia 2006 r. przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przelicznik ten był stosowany przy ustalaniu wysokości emerytury górniczej tylko tym pracownikom dozoru ruchu pracującym co najmniej połowę dniówek roboczych w miesiącu pod ziemią, w kopalniach siarki lub kopalniach węgla brunatnego, którzy legitymowali się okresem pracy w drużynach ratowniczych oraz w charakterze mechaników sprzętu ratowniczego drużyn ratowniczych.

   Z uwagi na przyjęte regulacje ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 167, poz. 1397) od dnia 1 stycznia 2007 r. sprawę emerytur górniczych regulują przepisy zawarte w rozdziale 3a - Emerytury górnicze - ustawy emerytalnej.

   Jeżeli chodzi o stosowanie przelicznika 1,8 przy ustalaniu wysokości emerytury górniczej, to w myśl obowiązujących od dnia 1 stycznia 2007 r. przepisów ustawy emerytalnej, przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych przelicznik ten utrzymano tylko tym pracownikom dozoru ruchu pracującym co najmniej połowę dniówek roboczych w miesiącu pod ziemią, w kopalniach siarki lub w kopalniach węgla brunatnego legitymującym się okresem pracy w drużynach ratowniczych.

   Uwzględniając powyższe brak jest podstaw do podejmowania działań zmierzających do rozszerzenia na grupę pracowników dozoru ruchu BOT KWB Bełchatów SA, którzy nie legitymują się okresem pracy w drużynach ratowniczych, korzystniejszego liczenia okresów pracy przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych.

   Minister

   Jolanta Fedak

   Warszawa, dnia 3 kwietnia 2008 r.