VI kadencja
Interpelacja nr 2302
do ministra gospodarki oraz ministra środowiska
w sprawie zamierzeń rządu dotyczących wykorzystania krajowych zasobów węgla brunatnego
Szanowni Panowie Ministrowie! Jednym z podstawowych paliw w polskiej energetyce jest węgiel brunatny, z którego aktualnie wytwarza się blisko 40% energii elektrycznej. Nasze krajowe zasoby tego surowca można zaliczyć do jednych z największych w Europie i przy obecnym, a nawet znacznie większym niż obecnie wydobyciu, mogą jeszcze przez wiele dziesiątek lat stanowić źródło paliwa energetycznego o znaczeniu strategicznym, co w obliczu uzasadnionych obaw o uzależnienie się od obcych źródeł energii i paliw może mieć kapitalne znaczenie dla rozwijającej się polskiej gospodarki i energetycznego bezpieczeństwa Polski. Największe i dostatecznie udokumentowane złoża węgla brunatnego występują w okolicach Legnicy i Gubina w woj. lubuskim. Znaczne zasoby tej kopaliny udokumentowane są także w rejonach czynnych aktualnie kompleksów górniczo-energetycznych bazujących na tym paliwie.
Niestety aktualny stan formalnoprawny nie zapewnia dostatecznej ochrony złóż węgla brunatnego oraz prawa do dysponowania tymi zasobami przez państwo. Postępujące i planowane zagospodarowanie powierzchni obszarów, na których te złoża występują, może w niedalekiej przyszłości zasadniczo utrudnić i podrożyć, nawet uniemożliwić ich przyszłą eksploatację. Przykładowo na obszarze zalegania udokumentowanego, bardzo cennego złoża Legnica planuje się budowę ekspresowej drogi S3 i bez ograniczeń wydawane są pozwolenia na budowę na obiekty gospodarskie i mieszkaniowe. Innym przykładem może być lokalizacja składowiska odpadów dla centralnej Polski we wsi Kąsie, na części złoża węgla brunatnego Bełchatów.
Niezrozumiałe jest pozbawienie ustawą Prawo geologiczne i górnicze z 1994 r. prawa Skarbu Państwa do własności złóż węgla brunatnego, które mają aktualnie i mogą mieć w przyszłości strategiczne znaczenie dla gospodarki kraju. Aktualnie zasoby tych złóż są traktowane jako części składowe nieruchomości gruntowych, pod którymi zalegają, w odróżnieniu od zasobów złóż węgla kamiennego i innych kopalin eksploatowanych metodą podziemną, których właścicielem pozostał Skarb Państwa.
Złoża węgla brunatnego nie są zaliczone ustawowo do strategicznych zasobów naturalnych kraju.
Dobrą płaszczyznę do korzystnego dla gospodarki rozwiązania tych problemów mogą stanowić prowadzone obecnie prace nad nowelizacją Prawa geologicznego i górniczego.
Innym aktualnie bardzo istotnym problemem w rozwoju energetyki opartej na paliwach stałych i nie tylko jest realizowana przez Unię Europejską polityka ograniczania emisji dwutlenku węgla. W Niemczech, gdzie wydobycie węgla brunatnego jest największe w Europie (176 mln ton/rok), oraz w innych krajach, gdzie udział tego surowca w produkcji energii jest bardzo istotny, prowadzone są prace w celu udoskonalenia technologii wytwarzania energii elektrycznej z tego paliwa w sposób bardziej ekologiczny, ograniczający emisję zanieczyszczeń gazowych, w tym dwutlenku węgla do atmosfery. Wraz z rozwojem sieciowych połączeń transgranicznych może powstać sytuacja, że wytwarzanie energii z węgla brunatnego w tych krajach będzie w niedalekiej przyszłości poważną konkurencją dla produkcji energii z tego paliwa w Polsce. Tymczasem zaangażowanie środków inwestycyjnych w budowę wysokosprawnych obiektów energetycznych wykorzystujących węgiel brunatny (lub gaz ze zgazowania złóż węgla brunatnego) wciąż pozostaje w naszym kraju na niskim poziomie w odniesieniu do wielkości istniejących zasobów tego paliwa i prognozowanego wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną.
W związku z powyższym proszę o następujące informacje:
1. Czy i jakie działania podejmuje rząd w celu ochrony krajowych zasobów węgla brunatnego i zabezpieczenia dostępu do eksploatacji złóż tego surowca, mogących stanowić w przyszłych latach istotną dla gospodarki kraju bazę paliwa energetycznego?
2. Czy i jakie działania podejmuje rząd w celu zakwalifikowania złóż węgla brunatnego do strategicznych zasobów naturalnych kraju i uporządkowania prawa dysponowania zasobami w tych złożach przez Skarb Państwa?
3. Czy i jakie działania podejmuje rząd w celu tworzenia sprzyjających warunków rozwoju nowoczesnych, wysokosprawnych i proekologicznych technologii wytwarzania energii z bogatych krajowych zasobów węgla brunatnego?
Z poważaniem
Posłowie Roman Brodniak, Ewa Drozd, Ewa Wolak i Tomasz Smolarz
Warszawa, dnia 27 marca 2008 r.