VI kadencja
Interpelacja nr 4093
do ministra środowiska
w sprawie projektu rozporządzenia dotyczącego ˝Krajowego planu rozdziału uprawnień do emisji dwutlenku węgla˝ na lata 2008-2012
Szanowny Panie Ministrze! W związku z przygotowanym przez Ministerstwo Środowiska projektem rozporządzenia dotyczącego ˝Krajowego planu rozdziału uprawnień do emisji dwutlenku węgla na lata 2008-2012˝ chcielibyśmy się zwrócić o wyjaśnienie kilku istotnych kwestii, które są fundamentalne dla przyszłości polskiej gospodarki.
W porównaniu z pierwotnym planem przedstawionym Komisji w obecnym projekcie podział ogólnej puli uprawnień na poszczególne sektory i przedsiębiorstwa został całkowicie zmieniony. W związku z regulacjami Unii Europejskiej i zgodnie z treścią wspomnianej negatywnej decyzji Komisji musi on zostać ponownie notyfikowany. Istnieją jednak poważne obawy, czy Komisja zaakceptuje plan w obecnym kształcie.
W obecnym planie rozdziału konieczne było zmniejszenie ogólnej ilości przyznanych uprawnień. Zmniejszenia tego nie dokonano jednak równomiernie. Pula uprawnień dla przedsiębiorstw sektora energetycznego została zmniejszona w znacznie mniejszym stopniu niż przydział dla pozostałych sektorów gospodarki, w szczególności dla sektora hutniczego.
Konsekwencje uznania planu za niezgodny z prawem wspólnotowym będą bardzo poważne - przyznanie konkretnych uprawnień może okazać się niemożliwe lub bardzo utrudnione, co może doprowadzić do paraliżu działalności poszczególnych przedsiębiorstw. Przeciwko Polsce może zostać wszczęte postępowanie o naruszenie prawa wspólnotowego, a podmioty pokrzywdzone dokonanym w planie podziałem mogą wysuwać roszczenia przeciwko Skarbowi Państwa. Z kolei uznanie uprzywilejowania za niedozwoloną pomoc publiczną będzie rodziło konieczność zwrotu korzyści uzyskanych przez przedsiębiorstwa energetyczne. Biorąc pod uwagę te konsekwencje, konieczna jest szczególnie staranna analiza kryteriów rozdziału uprawnień emisyjnych, a w jej konsekwencji zastosowanie kryteriów równych dla wszystkich podmiotów i zgodnych z celami ustawodawstwa wspólnotowego.
W związku z powyższym prosimy o niezwłoczną odpowiedź na następujące pytania:
1. Nierównomierny rozdział uprawnień do emisji rodzi oskarżenia o dyskryminację niektórych sektorów. W innych krajach tego typu decyzje są bardzo szczegółowo uzasadniane w oparciu o precyzyjne dane ekonomiczne, aby uniknąć podobnych oskarżeń i negatywnych konsekwencji finansowych dla Skarbu Państwa. Tymczasem w uzasadnieniu polskiego planu nie można się doszukać żadnego wyjaśnienia, dlaczego poszczególnym sektorom przypadła taka, a nie inna pula uprawnień. Czy polski rząd jest w stanie obronić się przed zarzutem dyskryminacji i przedstawić obiektywne uzasadnienie dokonanego podziału?
2. Skąd wynika ta dysproporcja oraz czy podział spełnia warunki określone w ustawodawstwie wspólnotowym? W szczególności prosimy o wyjaśnienie, czy uprzywilejowanie pozycji przemysłu energetycznego nie będzie poczytane za niedozwoloną pomoc publiczną w świetle wyjaśnień Komisji Europejskiej, która w wiążącej negatywnej decyzji wyraźnie wskazuje na konieczność stosowania niedyskryminujących i przejrzystych kryteriów przydziału uprawnień do emisji.
3. Dlaczego w planie rozdziału nastąpiło odejście od kryteriów wskazanych w ustawie o handlu emisjami? Jak wskazuje ta ustawa, czynniki, które muszą zostać uwzględnione w ramach rozdziału uprawnień to przede wszystkim relacja emisji z instalacji do wielkości produkcji oraz wdrażanie technologii, które są efektywne środowiskowo.
4. Z naszej wiedzy wynika, że w procesie restrukturyzacji sektor hutniczy poniósł znaczne nakłady na zmniejszenie szkodliwości produkcji dla środowiska naturalnego, osiągając w tym zakresie dużą poprawę. Obecny poziom emisji CO2 na jednostkę produkcji w polskim hutnictwie należy do najniższych w Europie i jest znacząco niższy niż przeciętnie na świecie. Wydawałoby się, że podział dokonany w planie rozdziału powinien zgodnie w wytycznymi ustawowymi premiować takie działania, przyznając hutnictwu odpowiednio więcej uprawnień do emisji. Takie były właśnie założenia projektu planu rozdziału przygotowanego w Ministerstwie Środowiska uprzednio. Czym było podyktowane odejście od tych założeń w obecnym planie rozdziału?
5. Zmniejszenie przydziału uprawnień dla sektora hutniczego może również nieść ze sobą wysokie koszty społeczne, w postaci przenoszenia nierentownej już produkcji za granicę, co pociągnie za sobą utratę miejsc pracy i istotne zwiększenie bezrobocia w wielu regionach przemysłowych. Czy takie skutki podejmowanych decyzji zostały przez rząd wzięte pod uwagę przy opracowaniu planu rozdziału?
Z poważaniem
Posłowie Wacław Martyniuk
i Krzysztof Matyjaszczyk
Warszawa, dnia 27 czerwca 2008 r.