VI kadencja

opis sprawy

Odpowiedź na zapytanie w sprawie wysokości pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej

Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra -

na zapytanie nr 785

w sprawie wysokości pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo Pana Marszałka, znak: SPS-024-785/08, dotyczące wystąpienia pani poseł Anny Bańkowskiej w sprawie wysokości kwoty pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, uprzejmie wyjaśniam:

   Zgodnie z obecnie obowiązującym stanem prawnym (ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.) rodziny zastępcze otrzymują comiesięczne świadczenie pieniężne, które z założenia częściowo pokrywa koszty utrzymania dziecka.

   Kwoty świadczeń pieniężnych na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej, w tym także kwota na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, są określone procentowo od kwoty zdefiniowanej w ustawie o pomocy społecznej jako ˝podstawa˝ (aktualnie podstawa wynosi 1647zł). Kwota podstawy jest weryfikowana, zgodnie z art. 9 ustawy o pomocy społecznej, co trzy lata, z uwzględnieniem wyniku badań progu interwencji socjalnej. Badania progu interwencji dokonuje Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Ostatnia weryfikacja ˝podstawy˝ dokonana została z dniem 1 października 2006 r.

   Otrzymywana przez wszystkie rodzaje rodzin zastępczych (spokrewnione i niespokrewnione z dzieckiem oraz zawodowe niespokrewnione z dzieckiem rodziny zastępcze) ˝pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej˝ wynosi obecnie:

   - 988,20 zł (60% podstawy) dla dziecka w wieku do 7 lat,

   - 1317,60zł (80% podstawy) dla niepełnosprawnego dziecka w wieku do 7 lat,

   - 658,80 zł (40% podstawy) dla dziecka w wieku 7-18 lat,

   - 988,20 zł dla dziecka niepełnosprawnego (uprawnionego do zasiłku pielęgnacyjnego) w wieku 7-18 lat,

   - 988,20 zł dla dziecka w wieku 7-18 lat umieszczonego w rodzinach zastępczych na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich,

   - 1317,60zł dla niepełnosprawnego dziecka w wieku 7-18 lat umieszczonego w rodzinach zastępczych na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich.

   W przypadku, gdy dziecko posiada własny dochód, np. alimenty, czy rentę rodzinną, wysokość przyznanej pomocy zmniejsza się o 50% tego dochodu. Ponadto rodziny zastępcze niespokrewnione z dzieckiem otrzymują dodatkowo 10% podstawy (kwota 164,70) z tytułu osobiście sprawowanej opieki nad dzieckiem.

   Omawiane świadczenie nie jest jedyną pomocą pieniężną, jaką otrzymują wszystkie rodziny zastępcze. Zgodnie z przepisem art. 78 ust. 7a ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.) rodzinie zastępczej przysługuje także świadczenie z tytułu przyjęcia do tej rodziny dziecka. Świadczenie to jest świadczeniem fakultatywnym i jego wysokość zależy od rzeczywistych potrzeb dziecka określonych przez pracownika socjalnego podczas przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego. Maksymalna wysokość omawianego świadczenia wynosi 150% podstawy (2470,50 zł).

   Z kolei, gdy na skutek zdarzenia losowego dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej wymaga dodatkowej pomocy, starosta może przyznać rodzinie zastępczej na częściowe pokrycie skutków tego zdarzenia jednorazowe świadczenie pieniężne w wysokości do 50% podstawy albo okresowe świadczenie pieniężne w wysokości do 50% podstawy wypłacane przez okres trwania bezpośrednich skutków tego zdarzenia lub pomoc w formie rzeczowej o wartości do 50% podstawy (do 823,50zł).

   Składnikiem świadczeń dla rodzin zastępczych, który znacznie różnicuje wysokość świadczeń otrzymywanych przez rodziny zastępcze, jest wynagrodzenie z tytułu sprawowanej opieki i wychowania przysługujące tylko zawodowym niespokrewnionym z dzieckiem rodzinom zastępczym. Wynagrodzenie dla zawodowych rodzin zastępczych wynosi w chwili obecnej:

   - od 1564,65 zł do 2635,20 zł (tj. nie mniej niż 95% i nie więcej niż 160% podstawy) w przypadku wielodzietnych i specjalistycznych rodzin zastępczych,

   - 1564,65 zł dla rodziny zastępczej o charakterze pogotowia rodzinnego w okresie pozostawania w gotowości na przyjęcie dziecka,

   - 2635,20 zł dla rodziny zastępczej o charakterze pogotowia rodzinnego za sprawowanie opieki nad dzieckiem (dziećmi).

   W świetle powyższego trudno zgodzić się ze skargami, że rodziny spokrewnione z dzieckiem otrzymują znacznie niższe świadczenia niż inne rodziny zastępcze. Jest to tym bardziej dyskusyjne, że pomoc dla dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych nie pokrywa w pełni kosztów utrzymania dziecka i rodziny zastępcze ponoszą pozostałe koszty. W przypadku rodzin spokrewnionych z dzieckiem jest to merytorycznie uzasadnione, bowiem 85% rodzin zastępczych to babcie i dziadkowie, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec swoich wnuków, natomiast w przypadku rodzin niespokrewnionych i zawodowych niespokrewnionych z dzieckiem rodzin zastępczych fakt jedynie częściowego pokrywania kosztów utrzymania nie wydaje się w pełni uzasadniony.

   Wydaje się to szczególnie niesprawiedliwe w zestawieniu z wielkością pomocy udzielanej rodzinom biologicznym, które znajdują się niejednokrotnie w dużo trudniejszej sytuacji finansowej i często borykają się ze złożonymi problemami dnia codziennego.

   W chwili obecnej w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad reformą systemu opieki nad dzieckiem i rodziną. Celem tych prac jest przede wszystkim stworzenie optymalnych warunków do powrotu dzieci pod opiekę rodziców biologicznych oraz poprawa warunków wychowywania dzieci poza rodziną. W projektowanych nowych przepisach zamierza się również uregulować kwestie rodzin zastępczych.

   Zakłada się, że funkcję rodzin spokrewnionych z dzieckiem będą pełniły jedynie: babcie, dziadkowie i rodzeństwo dziecka, a więc najbliżsi krewni dziecka zobowiązani, w myśl Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do alimentacji. Utrzymanie dotychczasowej szerokiej definicji, która zakłada, że spokrewnioną z dzieckiem rodziną zastępczą może być zarówno osoba spokrewniona, jak i spowinowacona z dzieckiem powoduje, że często funkcję tę przypisuje się osobie, która ma znikomą więź z dzieckiem i de facto jest dla niego osobą obcą. Jednocześnie proponuje się zrezygnować z zaliczania opieki sprawowanej przez najbliższych krewnych do form opieki zastępczej. Będą to rodziny spokrewnione, wspierane finansowo przez państwo, jednak z uwzględnieniem ich sytuacji materialnej.

   Propozycja jasnego zdefiniowania rodziny spokrewnionej, przy jednoczesnym ograniczeniu kręgu osób do najbliższych krewnych, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jest zgodna z sugestią rzecznika praw obywatelskich, który obecny stan prawny uznał za niewłaściwy.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Jarosław Duda

   Warszawa, dnia 14 marca 2008 r.