VI kadencja

opis sprawy

Odpowiedź na zapytanie w sprawie trudności związanych z rezygnacją z członkostwa w spółkach wodnych

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska - z upoważnienia ministra -

na zapytanie nr 6861

w sprawie trudności związanych z rezygnacją z członkostwa w spółkach wodnych

   Odpowiadając na zapytanie poselskie pani poseł Barbary Bartuś (SPS-024-6861/10) w sprawie trudności związanych z rezygnacją z członkostwa w spółkach wodnych, poniżej przedstawiam następujące stanowisko.

   Zgodnie z art. 164 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne spółki wodne oraz związki wałowe są formami organizacyjnymi, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, zrzeszają osoby fizyczne lub prawne i mają na celu zaspokajanie wskazanych ustawą potrzeb w dziedzinie gospodarowania wodami. Jedyne odstępstwo od tej zasady określone zostało w ust. 2 art. 164, który stanowi, iż spółki wodne, zapewniając zaspokojenie potrzeb zrzeszonych w nich osób w dziedzinie gospodarowania wodami, mogą podejmować prowadzenie działalności umożliwiającej osiągnięcie zysku netto. Osiągnięty zysk netto przeznacza się wyłącznie na cele statutowe spółki wodnej.

   Wskazać zatem należy, iż spółka wodna jest wyłącznie instytucją Prawa wodnego, szczegółowo w tej ustawie określoną, bez możliwości jakiegokolwiek przełożenia na inne podmioty uregulowane w takich ustawach, jak: Kodeks spółek handlowych, Kodeks cywilny czy o swobodzie działalności gospodarczej, nienastawioną na przynoszenie dochodów (non-profit). Od podmiotów ustanawianych na podstawie cytowanych wyżej ustaw spółki wodne różnią się przede wszystkim daleko posuniętym nadzorem nad ich działalnością sprawowanym przez organy administracji publicznej. Zatem odnoszenie statusu prawnego członka spółki wodnej do statusu wspólników spółek prawa handlowego może prowadzić do błędnych wniosków co do praw członka spółki wodnej.

   Konieczność nadzoru administracyjnego nad spółkami wynika z charakteru prowadzonej przez nie działalności w dziedzinie gospodarki wodnej. Nadzór i kontrola nad spółką wodną są wykonywane nad działalnością spółki wodnej, a nie nad relacjami zachodzącymi wewnątrz tego podmiotu.

   Działalność spółek wodnych jako organizacji osób fizycznych i prawnych jest działalnością społecznie użyteczną, dającą możliwość wspólnego, prostego rozwiązywania problemów podmiotów indywidualnych. Zatem stosunki wewnętrzne są oparte na współdziałaniu w świadczeniu usług i zaspokojeniu potrzeb swoich i ogólnospołecznych.

   Prawo wodne roztoczyło nad działalnością spółek wodnych swoisty parasol ochronny w postaci zwolnienia z opodatkowania. Członkowie spółki wodnej, czerpiąc z przynależności do niej korzyści, zobowiązani są jednak do przejęcia i realizacji obowiązków, jakie nakłada na nich statut spółki.

   Przynależność do spółki wodnej oparta jest na zasadzie dobrowolności. Sama możliwość przynależenia podmiotu zainteresowanego do spółki daje mu bowiem silniejszą pozycję prawną do wykonywania obowiązków wynikających z utrzymywania urządzeń melioracyjnych (współpraca z urzędami, wsparcie finansowe, większa skuteczność). Jednocześnie, stosownie do brzmienia art. 175 ustawy Prawo wodne, członek spółki ma prawo decydować o bieżącej działalności spółki poprzez głosowania na walnych zgromadzeniach w sprawie podejmowanych uchwał. Zatem wszelkie sprawy wynikające z bieżącego działania spółek wodnych lub ich zaniechania i wynikające z tego tytułu konflikty są sferą pozostającą w wyłącznej właściwości spółki wodnej, a ściślej - jej organów, dotyczą one bowiem relacji między członkiem spółki wodnej a spółką wodną i są, a przynajmniej powinny być, uregulowane w statucie spółki. Z kolei nadzór sprawowany przez starostę nad spółką wodną i odpowiednio przez marszałka województwa nad związkiem spółek wodnych jest nadzorem prawnym, nieobejmującym spraw związanych ze stosunkami, jakie zachodzą pomiędzy spółką a jej członkami.

   Nie ma więc potrzeby dokonywania zmian w ustawie poprzez wzmacnianie pozycji prawnej członka spółki. Natomiast słuszne wydaje się utrzymanie kontroli administracyjnej nad działalnością samej spółki, uregulowanie kwestii ściągalności składek członkowskich oraz umożliwienia otrzymywania wsparcia finansowego. Kwestie te są przedmiotem dyskusji, jednak z uwagi na inne pilne zmiany ustawy Prawo wodne ich wprowadzenie w życie nastąpi w terminie późniejszym.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Henryk Jacek Jezierski

   Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.