VI kadencja
Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra -
na zapytanie nr 3711
w sprawie funkcjonowania Fundacji im. Brata Alberta w woj. małopolskim
Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na przesłane przez Pana Marszałka przy piśmie z dnia 3 kwietnia 2009 r. (znak: SPS-024-3711/09) zapytanie poselskie posła na Sejm pana Tadeusza Arkita oraz grupy posłów w sprawie funkcjonowania Fundacji im. Brata Alberta w woj. małopolskim uprzejmie wyjaśniam.
W dniu 15 czerwca 2007 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej, z tym, że zmiana do art. 36 ustawy o rehabilitacji zawodowej weszła w życie dopiero z dniem l stycznia 2008 r. Tak długie vacatio legis zaproponowano po to, aby organizacje pozarządowe, PFRON oraz samorządy powiatowe i wojewódzkie mogły przygotować się do zmiany trybu postępowania w zakresie wspierania finansowego zadań realizowanych na rzecz osób niepełnosprawnych przez organizacje.
Wejście w życie nowych rozwiązań sprawiło, że program ˝Partner III - wsparcie zadań i projektów realizowanych na rzecz osób niepełnosprawnych przez organizacje pozarządowe˝ nie może być kontynuowany dla organizacji pozarządowych i fundacji. Nie jest bowiem możliwe utrzymanie programu, którego cele mogą być zrealizowane na podstawie istniejących przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Z tego też powodu Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wypowiedział zawarte wcześniej porozumienia. Pragnę zauważyć, że porozumienia te zawierały klauzule dotyczące ich wypowiedzenia w związku z wejściem w życie omawianych przepisów.
Porozumienia w ramach programu ˝Partner˝ zawierane przez PFRON z organizacjami pozarządowymi nie stanowiły nigdy gwarancji uzyskania środków przez te organizacje. Gwarancję taką stanowiła umowa, której zawarcie możliwe było dopiero po uprzednim pozytywnym rozpatrzeniu wniosku złożonego przez organizację na dany rok. Wnioski te składane były przez organizacje niezależnie od zawartych porozumień. Wysokość dofinansowania zadań była uzależniona również od środków, jakimi PFRON dysponował na realizacje programu. Należy również mieć na względzie, że w bieżącym roku fundusz z powodu dysponowania niższą pulą środków finansowych ograniczył lub zawiesił realizacje niektórych programów (także tych cieszących się ogromnym zainteresowaniem ze strony beneficjentów) i nie jest uzasadnione domniemanie, że na pewno nie dotyczyłaby ta sytuacja programu ˝Partner III˝.
W obecnym stanie prawnym organizacje pozarządowe mogą zawierać umowy wieloletnie na realizację zadań o charakterze ciągłym, co z pewnością stanowi pełniejszą niż poprzednio gwarancję uzyskania środków na realizowane zadania. Ponadto dołożono starań, aby przejście z programu celowego na system konkursowy nie odbił się negatywnie na ciągłości działalności specjalistycznej prowadzonej lokalnie lub regionalnie przez organizacje pozarządowe i fundacje, w sytuacji gdyby samorządy nie podjęły realizacji zadania, o którym mowa w art. 36 ustawy o rehabilitacji zawodowej. Oznacza to m.in. finansowanie przez biuro funduszu działań, które zgodnie z zasadą subsydiarności leżą w kompetencjach samorządu powiatu lub województwa, np. prowadzenie placówek specjalistycznych będących zadaniem o charakterze lokalnym lub regionalnym, a nie ogólnopolskim.
Należy dodać, że zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej do zlecania zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej finansowanych ze środków PFRON stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873, z późn. zm.). Zgodnie z przepisami art. 5 ust. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego zlecanie realizacji zadań może mieć formę powierzania wykonywania zadań lub wspierania takich zadań, wraz z udzieleniem dotacji na finansowanie ich realizacji. Wspieranie oraz powierzanie zgodnie z art. 11 ustawy o pożytku publicznym co do zasady odbywa się po przeprowadzeniu otwartego konkursu ofert. W art. 13 ustawy o działalności pożytku publicznego określone zostały tryb ogłoszenia konkursu oraz zakres informacji zawartej w ogłoszeniu konkursu ofert.
Ponadto na podstawie art. 12 ustawy o działalności pożytku publicznego fundacje oraz organizacje pozarządowe mogą z własnej inicjatywy złożyć ofertę realizacji zadania (lub zadań).
Jednocześnie informuję, że z posiadanych informacji wynika, iż Fundacja im. Brata Alberta ubiega się o dofinansowania realizacji przedmiotowego zadania w ramach drugiego konkursu PFRON na zadania zlecone, ogłoszonego w dniu 10 marca 2009 r. W ramach tego konkursu wnioskodawca może m.in. ubiegać się w biurze PFRON o zlecenie realizacji zadania o charakterze regionalnym lub lokalnym, w przypadku gdy zadanie to ma charakter ciągły i dotyczy prowadzenia rehabilitacji osób niepełnosprawnych w specjalistycznych placówkach kierowanych przez tego wnioskodawcę. Przy rozpatrywaniu wniosków złożonych w ramach drugiego konkursu przewidziane jest stosowanie preferencji m.in. dla projektów dotyczących prowadzenia ciągłej rehabilitacji osób niepełnosprawnych w różnych typach placówek. Projekt, który dotyczy prowadzenia ciągłej rehabilitacji osób niepełnosprawnych w różnych typach placówek, będzie mógł uzyskać dodatkowo od 5 do l0 punktów. W przypadku, gdy placówka funkcjonuje co najmniej 6 lat i więcej wnioskodawca otrzyma dodatkowo 10 punktów. Wniosek fundacji, podobnie jak poprzednio, podlegać będzie ocenie formalnej i merytorycznej, a wynik tej oceny przesądzi o odpowiednim jego rozpatrzeniu.
Niezależnie od starań o uzyskanie środków PFRON fundacja złożyła również wniosek na realizację zadania pt. ˝Świetlice socjoterapeutyczne - integracja i aktywizacja dzieci i młodzieży niepełnosprawnej˝ do ogłoszonego konkursu w tegorocznej edycji PO FIO 2009 r. Projekt ten przeszedł pozytywnie wstępny etap weryfikacji formalnej i został przekazany do oceny merytorycznej, dokonywanej przez 2 niezależnych ekspertów. Zgodnie z procedurami opisanymi w dokumencie dotyczącym zasad przyznawania i rozliczania dotacji w ramach krajowego Programu Operacyjnego ˝Fundusz inicjatyw obywatelskich˝ w roku 2009 ogłoszenie list projektów przeznaczonych do dofinansowania w ramach PO FIO 2009 r. planuje się przed 15 maja 2009 r.
W świetle powyższego, odpowiadając na zadane przez pana posła pytanie, uprzejmie wyjaśniam, że w opinii ministra pracy i polityki społecznej organizacje pozarządowe działające na rzecz i w środowisku osób niepełnosprawnych pełnią niezaprzeczalnie bardzo istotną rolę wspierającą zarówno osoby niepełnosprawne, jak i ich rodziny oraz opiekunów. Działania podejmowane przez organizacje pozarządowe są ważne nie tylko z punktu widzenia osoby niepełnosprawnej i jej bliskich (choć bez wątpienia jest to ich najważniejszy aspekt), ale również dla administracji publicznej realizującej zadania w obszarze niepełnosprawności. Minister pracy i polityki społecznej podejmuje działania mające na celu poprawę sytuacji funkcjonowania organizacji pozarządowych w Polsce. Jednym z nich jest utworzenie krajowego Programu Operacyjnego ˝Fundusz inicjatyw obywatelskich˝ na lata 2009-2013, jako przejaw troski o rozwój aktywności obywatelskich oraz potrzeby wzmocnienia miejsca i roli III sektora w realizacji zadań publicznych.
Po zmianie ustroju administracyjnego kraju pojawiają się stopniowo - dzięki odpowiednim zmianom przepisów - coraz szersze i konkretniejsze możliwości współpracy na rzecz osób niepełnosprawnych pomiędzy administracją publiczną a organizacjami pozarządowymi. Wdrożone zmiany w zakresie zlecania zadań umożliwiają organizacjom pozarządowym aplikowanie o środki PFRON w powiatach, województwach lub w funduszu w zależności od charakteru realizowanych zadań. Co do zasady, zgodnie z ideą subsydiarności, na poziomie centralnym realizowane powinny być zadania o charakterze ogólnopolskim i ponadregionalnym, na szczeblu wojewódzkim zadania o charakterze regionalnym, a na szczeblu powiatowym o charakterze lokalnym. Środki finansowe na poziomie regionalnym i lokalnym będą przekazywane, podobnie jak na inne zadania ustawowe, na podstawie algorytmu, określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów. Tym samym pojawiło się systemowe rozwiązanie umożliwiające angażowanie środków PFRON na projekty powstające w najbliższym otoczeniu osób niepełnosprawnych, co z pewnością jest dla nich korzystne.
Nowy sposób finansowania zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych, unifikując dla organizacji pozarządowych istniejące procedury, które samorządy i organizacje znają i stosują od ponad 4 lat funkcjonowania ustawy o działalności pożytku publicznego, otwiera dużo szersze możliwości wspierania organizacji pozarządowych niż te, które istniały dotychczas. Jak już wspomniano, daje to możliwość zawierania umów wieloletnich, a tym samym zapewnienia płynności finansowej przy zadaniach o charakterze ciągłym i przekazywania nawet 100% środków na realizację zadań. Jak wynika z doświadczeń związanych z 4-letnim funkcjonowaniem ustawy o działalności pożytku publicznego oraz rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z dnia 27 grudnia 2005 r. w sprawie wzoru oferty realizacji zadania publicznego, ramowego wzoru umowy o wykonanie zadania publicznego i wzoru sprawozdania z wykonania zadania (Dz. U. Nr 264, poz. 2207), tak elastyczne określenie procedur pozwala na adekwatne reagowanie na potrzeby związane z projektowanymi i realizowanymi zadaniami oraz na możliwości organizacji pozarządowych, które aplikują o środki finansowe. Ponadto, stwarza możliwość swobodniejszego kreowania przez samorządy polityki społecznej w obszarze niepełnosprawności właśnie poprzez zlecanie zadań. W związku z wprowadzeniem możliwości zlecania zadań fundacjom i organizacjom pozarządowym przez samorząd powiatu i województwa ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - na podst. art. 36 ustawy o rehabilitacji zawodowej - samorządy otrzymały instrument realnego kreowania polityki społecznej w obszarze niepełnosprawności. Rozpoznanie potrzeb osób niepełnosprawnych w samorządach jest bez wątpienia lepsze, a realizacja konkretnych zadań może się wpisać w powiatowe programy działań na rzecz osób niepełnosprawnych, zgodnie z powiatowymi strategiami rozwiązywania problemów społecznych lub wojewódzkimi programami dotyczącymi wyrównywania szans osób niepełnosprawnych i przeciwdziałania ich wykluczeniu społecznemu. Projektowanym zmianom towarzyszyła też intencja dotarcia do tych organizacji lokalnych i regionalnych, które dotychczas nie miały szansy skorzystania ze środków funduszu, a tym samym wyrównania dysproporcji istniejących w tym zakresie.
Niezależnie od środków przeznaczonych na zlecanie zadań organizacjom pozarządowym na poziomie centralnym (przez biuro PFRON) także środki finansowe przekazywane samorządom województwa i powiatu w ramach algorytmu służą wspieraniu ich działalności. Poza tymi źródłami finansowania istnieją różne możliwości wspierania projektów przedkładanych przez organizacje pozarządowe w ramach Programu Operacyjnego ˝Kapitał ludzki˝.
Tym samym należy stwierdzić, że możliwości realizacji różnorodnych działań na rzecz osób niepełnosprawnych, przy wsparciu ze środków publicznych, są obecnie dla organizacji pozarządowych niezwykle szerokie.
Łączę wyrazy szacunku
Sekretarz stanu
Jarosław Duda
Warszawa, dnia 27 kwietnia 2009 r.