VI kadencja

opis sprawy

Odpowiedź na interpelację w sprawie zagrożenia utraty środków na odbudowę wałów przeciwpowodziowych na Opolszczyźnie

Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 21064

w sprawie zagrożenia utraty środków na odbudowę wałów przeciwpowodziowych na Opolszczyźnie

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Sławomira Kłosowskiego z dnia 15 lutego 2011 r. (znak: SPS-023-21064/11) w sprawie zagrożenia utraty środków na odbudowę wałów przeciwpowodziowych na Opolszczyźnie, uprzejmie informuję, iż odpowiedź została przygotowana w oparciu o informacje udzielone przez ministra spraw wewnętrznych i administracji, prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, marszałka województwa opolskiego oraz prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

   Na wstępie pragnę poinformować, iż zabezpieczenie przed powodzią jest priorytetowym programem działań rządu, w związku z czym prowadzone były intensywne prace nad implementacją dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2007/60/WE z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim (Dz. Urz. UE L 288 z 6 listopada 2007, str. 27) poprzez przygotowanie projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw.

   Dyrektywa 2007/60/WE dąży do zminimalizowania ryzyka oraz właściwego zarządzania ryzykiem, jakie może stwarzać powódź dla ludzkiego zdrowia, środowiska, działalności gospodarczej i dziedzictwa kulturowego. Zobowiązania nałożone na państwa członkowskie wynikające z tej dyrektywy polegają na konieczności opracowania wstępnej oceny ryzyka powodziowego, map zagrożenia i ryzyka powodziowego, koordynacji działań we wspólnie zarządzanych dorzeczach międzynarodowych, a także opracowania planów zarządzania ryzykiem powodziowym i zapewnienie szerokiego procesu konsultacji społecznych. Celem tych wszystkich działań ma być zdecydowane ograniczenie strat powodziowych oraz zniwelowanie zagrożenia życia ludności oraz zmniejszenie zagrożenia dla obiektów dziedzictwa kulturowego. Działania takie, nakierowane na ochronę obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi przed intensywnym zagospodarowywaniem, określane są działaniami nietechnicznymi, niegenerującymi działań inwestycyjnych (technicznych). Jest to niezwykle ważne podejście do zagadnienia ochrony przeciwpowodziowej. Nowelizacja ustawy Prawo wodne przewiduje ważną zmianę w zakresie planowania przestrzennego poprzez wprowadzenie obligatoryjnego terminu 18 miesięcy na uwzględnienie granic terenów zagrożonych powodzią w planach zagospodarowania przestrzennego województw, studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Dodatkowo w sierpniu 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz. U. Nr 143, poz. 963). Ustawa wprowadza do systemu prawnego rozwiązania, które pozwolą na uproszczenie oraz przyspieszenie prac związanych z przygotowaniem do realizacji inwestycji zakresie budowli przeciwpowodziowych.

   Przedmiotowy projekt nowelizacji Prawa wodnego został skierowany pod obrady parlamentu we wrześniu 2010 r., gdzie prace trwały do dnia 5 stycznia br. Ustawa uchwalona przez parlament została przekazana prezydentowi RP do podpisu w dniu 10 stycznia 2011 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 31 stycznia 2011 r. podpisał ustawę o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw i zarządził jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z czym proces transpozycji ww. dyrektywy został zakończony. Ustawa nowelizująca została opublikowana w dniu 15 lutego br. (Dz. U. Nr 32, poz. 159) i weszła w życie z dniem 18 marca 2011 r.

   Zgodnie z dyrektywą 2007/60/WE oraz nowelizacją ustawy Prawo wodne sporządzone zostaną istotne dokumenty planistyczne. We wstępnej ocenie ryzyka powodziowego (opracowana do dnia 22 grudnia 2011 r.) określone zostaną w niej obszary, na których istnieje znaczące ryzyko powodzi lub wystąpienie znaczącego ryzyka powodzi jest prawdopodobne (tzw. obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi). Następnie dla tych obszarów będą sporządzone mapy zagrożenia powodziowego (opracowane do dnia 22 grudnia 2013 r.). Na mapach zagrożenia określone zostaną obszary, na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest: niskie (raz na 500 lat), średnie (nie częściej niż co 100 lat) oraz wysokie (raz na 10 lat). Ponadto wskazane zostaną głębokości wody oraz prędkości przepływu wody.

   Uzupełnieniem map zagrożenia powodziowego będą mapy ryzyka powodziowego (opracowane do dnia 22 grudnia 2013 r.), w których uwzględniona zostanie liczba mieszkańców dotkniętych powodzią, zagrożenia dla infrastruktury, w tym szczególnie dla instalacji mogących zagrażać środowisku, jak np. oczyszczalnie ścieków, oraz wszelkie inne informacje mające wpływ na szacowanie ryzyka. Następnie dla całych obszarów dorzeczy przygotowane zostaną plany zarządzania ryzykiem powodziowym (opracowane do dnia 22 grudnia 2015 r.). Będą one obejmować wszystkie aspekty zarządzania ryzykiem powodziowym, w szczególności działania ukierunkowane na zapobieganie, ochronę i właściwe przygotowanie, w tym prognozowanie powodzi i systemy wczesnego ostrzegania. Dla obszarów, gdzie występuje lub może wystąpić istotne ryzyko powodzi, ustalone zostaną odpowiednie cele zarządzania ryzykiem powodziowym. Plany zarządzania ryzykiem powodziowym uwzględniać będą m.in. analizę kosztów i korzyści, zasięg powodzi i trasy przejścia fali powodziowej, obszary o potencjalnych możliwościach retencyjnych, a także cele środowiskowe zawarte w ramowej dyrektywie wodnej, zasady gospodarowania wodą i gruntami, elementy planowania przestrzennego i zagospodarowania terenu oraz ochronę przyrody.

   Minister spraw wewnętrznych i administracji dysponuje środkami finansowymi zapisanymi w rezerwie celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych. Mając na uwadze zniszczenia powstałe na wałach przeciwpowodziowych w wyniku powodzi, podjęta została decyzja o przyznaniu w 2010 r. dla województwa opolskiego środków finansowych w wysokości 7,2 mln zł.

   W ramach ww. środków finansowych na odbudowę wału przeciwpowodziowego chroniącego dzielnicę Metalchem w Opolu poprzez realizację zadania pn. ˝Awaryjne uszczelnianie wału Metalchem - etap I˝ przeznaczono prawie 2,5 mln zł.

   W lutym 2011 r. minister spraw wewnętrznych i administracji na wniosek wojewody opolskiego na usuwanie szkód na wałach przeciwpowodziowych i w korytach rzek, w tym również na kontynuację prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym dzielnicy Metalchem przyznał środki finansowe w wysokości 6 mln zł.

   Szkody po powodziach z 2010 r. dotyczące majątku Skarbu Państwa będącego w administracji regionalnych zarządów gospodarki wodnej oszacowano na 1354 mld zł (wg informacji na koniec października 2010 r.). Na kwotę tę składa się blisko 2300 zinwentaryzowanych szkód. Z powyższej kwoty na zadania priorytetowe, związane z ochroną życia ludzkiego i mienia o znacznej wartości, przypada konieczność wydatkowania łącznie ponad 774 mln zł. Na terenie województwa opolskiego zinwentaryzowano straty dotyczące majątku samego tylko Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (RZGW) we Wrocławiu na poziomie ok. 18,5 mln zł.

   W ramach usuwania skutków powodzi z 2010 r. i poprawy zabezpieczenia terenów przylegających do wód na terenie województwa opolskiego już w 2010 r. minister środowiska podjął starania o pozyskanie środków z rezerwy celowej budżetu państwa, w tym na zadania na terenie Opolszczyzny na kwotę ok. 3 mln zł. W ramach tych środków realizowane były najpilniejsze zadania związane z odbudową zniszczonych brzegów cieków i urządzeń ochrony przeciwpowodziowej na rzekach: Nysie Kłodzkiej, Małej Panwi, Odrze, Białej Głuchołaskiej. Łącznie w 2010 r. na obszarze działania RZGW we Wrocławiu na działania związane z usuwaniem skutków powodzi i ochroną przeciwpowodziową wydatkowano blisko 29 mln zł. W roku 2011 minister środowiska ponownie podjął starania o pozyskanie dodatkowych środków z rezerwy celowej na usuwanie skutków powodzi z 2010 r. Dla samej Opolszczyzny został złożony wniosek o finansowanie zadań na kwotę ok. 5,7 mln zł.

   Zgodnie z informacjami uzyskanymi z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOSiGW) dla programu priorytetowego ˝Przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska z likwidacją ich skutków˝, w którym to programie mieszczą się przedsięwzięcia dotyczące usuwania skutków powodzi, nie narzucono terminu składania wniosków, lecz stosowano nabór ciągły. W przypadku tych wniosków nie można więc mówić o niedotrzymaniu terminów wnioskowania.

   W 2010 r. NFOŚiGW na usuwanie skutków powodzi przeznaczył 342,4 mln zł do realizacji w latach 2010-2013. Do NFOŚiGW wpłynęły następujące wnioski dotyczące województwa opolskiego:

   1. Wniosek Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach ˝Remont obwałowania i udrożnienie koryta Kanału Kłodnickiego w km 0+000-3+300 m. Kędzierzyn-Koźle, woj. opolskie˝ został oceniony pozytywnie pod względem formalnym oraz ekologiczno-technicznym. Zawarto umowę na 600 tys. zł w 2011 r.

   2. Wniosek Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach ˝Remont ubezpieczenia skarp oraz zabudowa wyrw Nowej Odry, m. Kędzierzyn-Koźle, woj. opolskie˝ został oceniony pozytywnie pod względem formalnym oraz ekologiczno-technicznym. Zawarto umowę na 800 tys. zł w 2011 r.

   3. Wniosek Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach ˝Usuwanie szkód powodziowych z 2010 r. Remont ubezpieczeń prawego brzegu rzeki Odry w km 71+700-77+000, m. Dziergowice, Lubieszów˝ został oceniony pozytywnie pod względem formalnym oraz ekologiczno-technicznym. Zawarto umowę na 10 mln zł w latach 2011-2012.

   4. Wniosek Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu ˝Usuwanie szkód powodziowych z maja i czerwca 2010 r. na obiektach będących w administracji RZGW we Wrocławiu - cz. I˝ został oceniony pozytywnie pod względem formalnym oraz ekologiczno-technicznym. Zawarto umowę, z której kwota 18 770 tys. zł w latach 2011-2012 dotyczy obiektów z terenu województwa opolskiego.

   5. Wniosek WZMiUW w Opolu ˝Usuwanie szkód po powodzi w 2010 r. na terenie województwa opolskiego - II etap˝ został oceniony pozytywnie pod względem formalnym oraz ekologiczno-technicznym. Obecnie przygotowywana jest umowa na kwotę 13 130 tys. w latach 2011-2012.

   6. Wnioski WZMiUW ˝Odbudowa koryta rz. Stobrawy w km. 59+300 do 59+830, w km 62+979 do 63+429, w km 62+900 i km 63+129, gm. Kluczbork˝ na kwotę 2 500 tys. zł oraz ˝Modernizacja wału przeciwpowodziowego rz. Odry (w km. 78+000 - 91+500) od m. Lubieszów do m. Kędzierzyn-Koźle, gm. Bielawa i Kędzierzyn-Koźle, woj. opolskie˝ na kwotę 35 mln zł nie były rozpatrywane z powodu wyczerpania środków NFOŚiGW przeznaczonych na usuwanie skutków powodzi w 2010 r.

   7. Wniosek WZMiUW w Opolu ˝Przebudowa wału Metalchem m. Opole w związku ze skutkami powodzi w maju i czerwcu 2010 r.˝ na kwotę 15 mln zł został oceniony pozytywnie pod względem formalnym oraz ekologiczno-technicznym, jednak z powodu braku środków w budżecie programu priorytetowego ˝Przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska z likwidacją ich skutków˝ odmówiono udzielenia dofinansowania na realizację zadania objętego ww. wnioskiem.

   8. Wniosek WZMiUW w Opolu ˝Budowa cofkowych wałów przeciwpowodziowych rz. Dzielniczki wraz z kanałem ulgi w m. Roszowicki Las, Roszowice, Dzielnica, gm. Cisek˝ na kwotę 11 865 600 zł został oceniony pozytywnie pod względem formalnym oraz ekologiczno-technicznym i został skierowany do rozpatrywania. W czasie negocjacji warunków dofinansowania wniosku ˝Budowa cofkowych wałów przeciwpowodziowych rz. Dzielniczki wraz z kanałem ulgi w m. Roszowicki Las, Roszowice, Dzielnica, gm. Cisek˝ okazało się, że zadanie objęte wnioskiem nie spełnia kryteriów programu priorytetowego, gdyż jest to nowa inwestycja, a nie odtworzenie zniszczonych wskutek powodzi 2010 r. obiektów gospodarki wodnej. W związku z powyższym zarezerwowana na to zadanie kwota może być przeznaczona na inne zadanie.

   Wobec powyższego Zarząd NFOŚiGW pozytywnie rozpatrzył odwołanie WZMiUW w Opolu o ponowne rozpatrzenie wniosku ˝Przebudowa wału Metalchem m. Opole w związku ze skutkami powodzi w maju i czerwcu 2010 r.˝. W latach 2011-2013 przeznaczono na to zadanie 11 865 600 zł. Wnioskodawca został powiadomiony o decyzji i zaproszony na negocjacje w celu ustalenia warunków niezbędnych do podjęcia przez Zarząd NFOŚiGW i Radę Nadzorczą decyzji o dofinansowaniu, a następnie zawarcia umowy pod warunkiem uzyskania pozytywnej rekomendacji z Ministerstwa Środowiska.

   Łącznie na usuwanie skutków powodzi, na teren województwa opolskiego w latach 2011-2012 zostanie skierowane 55 165 600 zł.

   Odnośnie do informacji prasowych dotyczących pomięcia województwa opolskiego w podziale środków z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na odbudowę wałów przeciwpowodziowych pragnę poinformować, iż zgodnie z informacjami przekazanymi przez marszałka województwa opolskiego do redaktora naczelnego ˝Gazety Wyborczej˝ wystosowane zostało sprostowanie w tej sprawie, jednakże do dnia dzisiejszego nie zostało ono opublikowane.

   Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych (WZMiUW) w Opolu po otrzymaniu informacji z Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej (pismo z dnia 16.08.2010 r., znak: DINmsp-5110/2/2010/pp) o możliwości składania wniosków na odbudowę wałów przeciwpowodziowych bezpośrednio do NFOŚiGW, po zgromadzeniu wszelkich niezbędnych załączników niezwłocznie to uczynił. Przedmiotowe pismo KZGW wraz z listą zadań możliwych do zrealizowania przez zarządy melioracji i urządzeń wodnych w roku 2010 w zakresie usuwania szkód powodziowych wpłynęło do WZMiUW w Opolu w dniu 23 sierpnia 2010 r., a wniosek dotyczący usuwania szkód powodziowych na mieniu przez nich zarządzanym wraz z załącznikami WZMiUW w Opolu złożył do NFOŚiGW w dniu 8 września 2010 r. na kwotę 13 mln zł.

   Ponadto informuję, iż w ubiegłym roku zabudowana została znaczna większość wyrw na terenie Opolszczyzny i istniejące wały na terenie gm. Cisek, Reńska Wieś i Kędzierzyn-Koźle zostały naprawione do końca listopada 2010 r. Warunki atmosferyczne spowodowały, że nie udało się zabudować wyrw na terenie gminy Bierawa. Naprawa tego wału jest przewidywana w II kwartale bieżącego roku ze środków NFOŚiGW.

   Samorząd województwa opolskiego podejmuje od szeregu lat działania mające na celu poprawę bezpieczeństwa przeciwpowodziowego mieszkańców województwa.

   Prace koncentrowały się w rejonie miast:

   - Opola (węzeł opolski),

   - Brzegu (węzeł brzeski)

   - Kędzierzyn-Koźle (węzeł kozielski),

   - południe województwa w gm. Prudnik, Głuchołazy, Nysa, Otmuchów oraz Paczków.

   Mniejsze zadania realizowane są na bieżąco w ramach posiadanych środków na terenie całego województwa. Nakłady na melioracje wodne i zabezpieczenie przeciwpowodziowe województwa opolskiego poniesione przez WZMiUW w Opolu w latach 1998-2010 wynosiły:

   - wały - 109,7 mln zł,

   - rzeki - 85,2 mln zł,

   - zbiorniki - 44,5 mln zł.

   Dotychczas WZMiUW w Opolu wybudował wały o długości łącznej 64 km, przeprowadził remonty koryt rzecznych na terenie województwa opolskiego, poprawiając ich drożność na znacznej długości (540 km). Został oddany do użytkowania zbiornik Ujazd oraz rozpoczęta została budowa zbiornika Kluczbork z terminem zakończenia w roku bieżącym.

   W roku 2011 planowane jest wydatkowanie środków związanych z inwestycjami w zakresie ochrony przeciwpowodziowej na poziomie 44,4 mln zł (bez środków na bieżącą konserwację), w tym:

   - ˝Program dla Odry - 2006˝ - 4,5 mln zł,

   - RC na usuwanie skutków klęsk żywiołowych - 6 mln zł.

   - budżet państwa - 0,6 mln zł,

   - Program Rozwoju Obszarów Wiejskich - 8,3 mln zł,

   - Regionalny Program Operacyjny Województwa Opolskiego - 18 mln zł,

   - WFOŚiGW - 7 mln zł.

   W ramach tych środków kontynuowana będzie budowa wałów na terenie gminy Cisek, dalsze prace przy uszczelnieniu wału w dzielnicy Metalchem, budowa zbiornika retencyjnego na terenie gminy Kluczbork i remonty rzek, gdzie w 2010 r. doszło do powodzi.

   Wyrażam przekonanie, iż przedstawione wyjaśnienia stanowią wyczerpującą odpowiedź na pytania zawarte w interpelacji pana posła Sławomira Kłosowskiego.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Stanisław Gawłowski

   Warszawa, dnia 5 kwietnia 2011 r.