VI kadencja

Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 12304

w sprawie polskiej pomocy rozwojowej dla Chińskiej Republiki Ludowej

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją panów posłów Dariusza Lipińskiego i Macieja Orzechowskiego (pismo nr SPS-023-12304/09 z dnia 28 października 2009 r.) w sprawie polskiej pomocy zagranicznej dla Chińskiej Republiki Ludowej uprzejmie informuję:¹⁾

   1. Ministerstwo Spraw Zagranicznych ustala priorytety i koordynuje politykę w zakresie pomocy zagranicz'nej, udziela pomocy w formie projektów i przekazuje dobrowolne wpłaty wielostronne. Pomocy finansowej udziela Ministerstwo Finan'sów, które przekazuje również wpłaty do międzynarodowych instytucji finansowych, których Polska jest członkiem. Pomocy w formie stypen'diów i staży dla zagranicznych studentów w Polsce udziela Ministerstwo Nauki i Szkol'nictwa Wyższego.

   2. W 2008 r. oficjalna pomoc rozwojowa Polski wyniosła 897,11 mln PLN (372,37 mln USD), w tym:

   - ponad 695 mln PLN stanowiła pomoc wielostronna (tzn. polska składka do Unii Europejskiej przeznaczona na pomoc rozwojową nadzorowaną przez Komisję Europejską, fundusze dla międzynarodowych organizacji i funduszy świadczących pomoc rozwojową, w tym dla organizacji należących do systemu Narodów Zjednoczonych);

   - 90,49 mln PLN z rezerwy celowej budżetu państwa poz. 43: ˝Implementacja polskiego programu współpracy na rzecz rozwoju, wsparcie międzynarodowej współ'pracy na rzecz demokracji i społeczeństwa obywatelskiego˝ przeznaczono na zadania finansowane bezpośrednio przez MSZ w państwach priorytetowych programu polskiej pomocy zagranicznej: Afganistanie, Angoli, Autonomii Palestyńskiej, Białorusi, Gruzji, Mołdowie, Tanzanii oraz Ukrainie. Pozostałe środki z rezerwy - 18,36 mln PLN - zostały rozdysponowane bezpośrednio przez inne ministerstwa i jednostki im podległe na realizację kilkudziesięciu projektów na rzecz państw biorców oficjalnej pomocy rozwojowej oraz na wpłatę do Międzynarodowego Funduszu Walutowego (zrealizowaną przez Ministerstwo Finansów) na inicjatywę oddłużeniową Liberii;

   - 53,16 mln PLN zostało wydatkowane przez MNiSzW na program stypendialny dla osób pochodzących z krajów biorców oficjalnej pomocy rozwojowej;

   - prawie 70 mln PLN Ministerstwo Finansów przekazało na wypłaty z tytułu kredytów dla Chin, Angoli i Czarnogóry oraz na wpłaty do Międzynaro'dowego Stowarzyszenia Rozwoju.

   Na czym polega polska pomoc rozwojowa dla Chińskiej Republiki Ludowej?

   1. Polska pomoc rozwojowa w postaci kredytu dla Chińskiej Republiki Ludowej została udzielona przez Ministerstwo Finansów na podstawie umowy między rządem RP a rządem ChRL o współpracy finansowej podpisanej w Warszawie w dniu 29 września 2000 r. W następnych latach weszły w życie kolejne porozumienia między rządem Rzeczypospolitej Polskiej a rządem Chińskiej Republiki Ludowej o zmianie umowy między rządem Rzeczypospolitej Polskiej a rządem Chińskiej Republiki Ludowej dotyczące przedłużenia ważności i podwyższenia kwoty kredytu z 85 mln USD do 285 mln USD (zawierane w formie wymiany not). Po dokonanych zmianach zapisów umowy obecnie termin wykorzystania kredytu upływa z dniem 31 stycznia 2011 r.

   2. Na podstawie ww. porozumień rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązał się do udzielenia rządowi Chińskiej Republiki Ludowej kredytu do wysokości 285 mln USD na finansowanie dostaw z Polski do Chin towarów i usług, w tym inwestycji z zakresu ochrony środowiska, ochrony zdrowia, oświaty, infrastruktury, komunikacji, górnictwa, przemysłu energetycznego, rolnictwa, przetwórstwa spożywczego, materiałów budowlanych oraz innych dziedzin uzgodnionych przez rządy obu stron i odpowiadających ustaleniom Organizacji Rozwoju i Współpracy Gospodarczej (OECD). Kredyt udzielony na warunkach tzw. pomocy wiązanej jest przeznaczony na sfinansowanie 100% wartości kontraktów.

   Jakie kwoty przeznaczone zostały na polską pomoc rozwojową dla Chińskiej Republiki Ludowej w ciągu ostatnich lat?

   1. W latach 2002-2009 z tytułu realizacji wspomnianej wyżej umowy kredytowej zawartej pomiędzy rządem Polski i rządem ChRL dokonano następujących wypłat:

Rok	USD
2002	2 961 840
2003	1 386 606
2004	3 866 880,90
2005	4 978 267,38
2006	496 039,99
2007	67 972 742,23
2008	19 173 149
2009	30 087 802,40
	130 923 327,90

   Jakie jest uzasadnienie polityczne i gospodarcze dla polskiej pomocy rozwojowej dla Chińskiej Republiki Ludowej, szczególnie w kontekście faktu, iż nie jest to kraj z naszej listy priorytetowej?

   2. Chiny są największym partnerem handlowym Polski w Azji pod względem wartości wymiany handlowej ogółem oraz wielkości importu. Z Chinami Polska ma największe ujemne saldo obrotów handlowych spośród krajów tego kontynentu. Od szeregu lat sytuacja Polski w handlu z Chinami jest niekorzystna zarówno z punktu widzenia poziomu eksportu, jak i bilansu obrotów. Rośnie nadwyżka importu nad naszym eksportem.

Polsko-chińska wymiana towarowa w mln euro (według polskich danych statystycznych)
	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007
eksport	203	218	224	449	473	607	721
import	1813	2198	2563	3287	4412	6169	8516
obroty	2016	2416	2787	3736	4885	6776	9237
saldo	-1609	-1980	-2339	-2838	-3939	-5562	-7795

   - Według danych GUS w 2007 r. eksport do Chin wzrósł o 19%, osiągając 721 mln euro, a import z Chin o 38%, osiągając 8516 mln euro. Deficyt handlowy z Chinami wzrósł do 7,8 mld euro, co stanowiło ponad 42% całego ujemnego salda obrotów Polski w 2007 r.

   - Chiny zaczęły przykładać większą wagę do stosunków gospodarczych z Polską po jej przystąpieniu do UE, chociaż nasz udział w handlu zagranicznym Chin jest nadal stosunkowo niewysoki. Niewielki poziom eksportu do Chin, jak i znaczny deficyt charakteryzują także wymianę handlową Chin z innymi państwami naszego regionu, takimi jak Węgry, Czechy, Rumunia czy Słowacja. Region ten jest przede wszystkim rynkiem zbytu dla towarów chińskich.

   - Eksport z Polski do Chin w okresie 2001-2007 wzrósł blisko sześciokrotnie (chiński do Polski w tym samym okresie blisko siedmiokrotnie). Polski eksport do Chin jest kilkakrotnie wyższy od eksportu do Japonii, Korei, Tajwanu czy Indii.

   - Deficyt w obrotach z Chinami odnotowują wszystkie państwa Unii Europejskiej. W 2006 r. w eksporcie Polska zajęła 13 miejsce wśród 27 krajów UE. Wszystkie bez wyjątku wyprzedzające nas kraje należały i należą do najbardziej rozwiniętych krajów UE.

   - W rankingu poziomu rozwoju społecznego UNDP w 2005 r. spośród 177 państw świata ChRL znalazła się na 81 pozycji, pozostając za takimi krajami, jak: Republika Dominikany, Ukraina, Wenezuela czy Kazachstan²⁾.

   - Chiny pozostają biorcą Oficjalnej Pomocy Rozwojowej (ODA), a według aktualnej klasyfikacji Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD zaliczane są do kategorii Lower-Middle Income Countries, tj. państw, których dochód per capita w 2007 r. znajdował się w przedziale 936-3705 USD. W latach 2005-2006 Chiny były trzecim największym (po Iraku i Nigerii) biorcą pomocy bilateralnej (2,2% łącznego wolumenu ODA).

   3. Cel związania RP porozumieniem w sprawie zmiany umowy z ChRL:

   - Kredyt rządowy przeznaczony na finansowanie eksportu z Polski towarów i usług ma szczególne znaczenie dla wzrostu polskiego eksportu do Chin i jest jednocześnie istotnym instrumentem finansowym pozostającym w dyspozycji rządu, który może być wykorzystywany jako jeden z elementów całego pakietu antykryzysowego przygotowywanego przez rząd dla przeciwdziałania zahamowaniu wzrostu gospodarczego kraju.

   - Kredyt pomocowy może otworzyć drogę do zawarcia przez polskie firmy kolejnych kontraktów eksportowych w ChRL, które byłyby sfinansowane bez wsparcia budżetowego lub w drodze kredytów rządowych udzielonych na warunkach komercyjnych, ponadto będzie sprzyjał promocji polskiego eksportu na rynku chińskim i powinien przyczyniać się do rozwoju współpracy gospodarczej i handlowej z ww. krajem w innych dziedzinach.

   - Promocja polskiego eksportu może ułatwić ekspansję polskich firm na inne rynki azjatyckie.

   - Realizacja projektów eksportowych w ramach kredytu dla Chin może umożliwić wzrost zamówień u polskich producentów.

   - Nowe zamówienia u polskich producentów mogą skutkować zwiększeniem ich rentowności, co w konsekwencji rokuje wzrost dochodów Skarbu Państwa z tytułu podatków.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Jan Borkowski

   Warszawa, dnia 18 listopada 2009 r.

---

¹⁾ Materiał został przygotowany we współpracy z Ministerstwem Finansów.

²⁾ UNDP bada poziom rozwoju społecznego, posługując się wskaźnikiem HDI, który jest kombinacją trzech czynników: PKB wyrażonego wg parytetu siły nabywczej, wskaźnika oczekiwanej długości życia oraz wskaźnika poziomu edukacji.