VI kadencja

opis sprawy

Odpowiedź na interpelację w sprawie funkcjonowania Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 16174

w sprawie funkcjonowania Państwowej Inspekcji Sanitarnej

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do pisma z dnia 27 maja 2010 r. (sygn. SPS-023-16174/10), przekazującego interpelację posła na Sejm RP pani Janiny Okrągły z dnia 21 maja 2010 r. w sprawie funkcjonowania Państwowej Inspekcji Sanitarnej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

   Przyjęte w ustawie z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206) i ustawie z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753, z późn. zm.) rozwiązania ustrojowe mają na celu umożliwienie wojewodom sprawowania funkcji przedstawiciela Rady Ministrów w województwie.

   Wojewoda w szczególności zapewnia współdziałanie wszystkich jednostek organizacyjnych administracji rządowej i samorządowej działających na obszarze województwa i kieruje ich działalnością w zakresie zapobiegania zagrożeniu życia, zdrowia lub mienia oraz zagrożeniom środowiska, bezpieczeństwa państwa i utrzymania porządku publicznego, ochrony praw obywatelskich, a także zapobiegania klęskom żywiołowym i innym nadzwyczajnym zagrożeniom oraz zwalczania i usuwania ich skutków na zasadach określonych w ustawach. Powyższe dotyczy przede wszystkim kierowania zespoloną administracją rządową na etapie planowania sposobów zapobiegania i zwalczania skutków klęsk żywiołowych, w którym Państwowa Inspekcja Sanitarna także odgrywa istotną rolę. Mając na uwadze fakt, iż zdecydowana większość służb odpowiedzialnych za zwalczanie skutków klęsk żywiołowych i innych nadzwyczajnych zagrożeń podlega zwierzchnictwu wojewody, wskazać należy, że powrót Państwowej Inspekcji Sanitarnej do struktur administracji zespolonej sprzyja zwiększeniu stopnia gotowości administracji rządowej do zwalczania tego rodzaju zagrożeń.

   Ponadto należy zwrócić uwagę, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz. 558, z późn. zm.) działaniami prowadzonymi w celu zapobieżenia skutkom klęski żywiołowej lub ich usunięcia, w zależności od obszaru, jaki ona obejmuje, kieruje m.in. wojewoda, a więc w obecnym stanie prawnym zwierzchnik państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Zgodnie z art. 11 przedmiotowej ustawy, w czasie stanu klęski żywiołowej wojewodzie podporządkowane są organy i jednostki organizacyjne administracji rządowej działające na obszarze województwa. Ustawodawca przyjął więc rozwiązanie polegające na powierzeniu kierownictwa przy zwalczaniu klęsk żywiołowych jednemu, właściwemu miejscowo organowi, natomiast projektowane rozwiązanie zmierza w odwrotnym kierunku, zakładając pionizację jednej ze służb odpowiedzialnych również za zwalczanie klęsk żywiołowych. Należy także uznać, że przyjęte w obecnym stanie prawnym podporządkowanie jednemu organowi wojewódzkich służb, inspekcji i straży wpływa pozytywnie na poprawę koordynacji ich działań w obrębie województwa. Umożliwia to szybką reakcję, w sytuacjach gdy do usunięcia zagrożenia konieczna jest współpraca wielu służb. Mając powyższe na uwadze, należy wyrazić opinię, że rozwiązanie polegające na odzespoleniu Państwowej Inspekcji Sanitarnej mogłoby przyczynić się do osłabienia jej zdolności do współpracy z innymi służbami oraz do powstania chaosu organizacyjnego.

   W tym miejscu pragnę poinformować, że w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji trwają prace nad przygotowaniem projektu założeń do projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji terenowych organów administracji rządowej (ustawy konsolidacyjnej). Istotą projektu założeń ustawy jest konsolidacja jednostek organizacyjnych obsługujących kierowników zespolonych służb, inspekcji i straży, tzn. włączenie ich aparatów pomocniczych w struktury urzędu wojewódzkiego. W chwili obecnej ogólna zasada wyrażona w art. 53 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, zgodnie z którą obsługę rządowych organów administracji zespolonej zapewnia urząd wojewódzki, stanowi w praktyce wyjątek. Jedynie bowiem wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego nie posiada wyodrębnionego w formie samodzielnej jednostki budżetowej aparatu pomocniczego. Wszystkie pozostałe organy administracji zespolonej posiadają własne aparaty pomocnicze w postaci odrębnych jednostek budżetowych. Dotychczasowe doświadczenia wyraźnie wskazują, że jest to system nieefektywny, szczególnie w kontekście zarządzania kosztami całej administracji zespolonej podległej wojewodzie. Odsetek stanowisk obsługowych do stanowisk merytorycznych w jednostkach administracji zespolonej wynosi ok. 24%, przy czym im mniejsza jest to jednostka, tym większy jest udział tych stanowisk. Przedmiotowa sytuacja spowodowana jest m.in. występowaniem stanowisk, których utworzenie w każdej jednostce wymagane jest przez przepisy prawa (np. stanowiska związane z prowadzeniem księgowości lub ochrony informacji niejawnych). Ponadto w jednostkach występują stanowiska, których utworzenie jest niezbędne dla prawidłowej działalności jednostek, np. stanowiska związane z prowadzeniem spraw kadrowych, spraw informatycznych czy stanowiska związane z udzielaniem zamówień publicznych. Funkcjonujące rozwiązanie, polegające na tym, że urząd wojewódzki zapewnia pełną obsługę wojewódzkiej inspekcji nadzoru geodezyjnego i kartograficznego w zakresie kadrowym, finansowym i logistycznym powoduje, że wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego może skupić się wyłącznie na realizacji swoich zadań merytorycznych. Jest to również o tyle istotne, że mniejsze jednostki, takie jak wojewódzki inspektorat nadzoru budowlanego, Państwowa Straż Rybacka czy też wojewódzki konserwator zabytków dysponują niewielkimi środkami na wynagrodzenia. Konieczność zabezpieczenia środków na pensje dla osób realizujących zadania obsługowe ogranicza możliwość zatrudniania specjalistów. Specyfika zadań obsługowych natomiast powoduje, że nawet najmniejsza jednostka musi zatrudnić osobę, która będzie zajmowała się sprawami kadrowymi, finansami, zarządzaniem nieruchomościami, bezpieczeństwem i higieną pracy itd. Dodatkowo szeroki zakres obowiązków takiej osoby sprawia, że zazwyczaj ma ona trudności z rzetelną i kompleksową analizą uregulowań prawnych dotyczących tak wielu dziedzin. Powyższe prowadzi do wniosku, że sposób zorganizowania w administracji spraw z zakresu zatrudnienia nie należy do najbardziej efektywnych. Jest to zatem kolejna sfera, w której zastosowanie nowoczesnych metod zarządzania, z wykorzystaniem dostępnych rozwiązań technicznych i rozwiązań funkcjonujących poza sektorem publicznym może doprowadzić do ograniczania kosztów jej funkcjonowania.

   W opinii MSWiA uchwalenie ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji terenowych organów administracji rządowej przyczyni się do pełniejszej realizacji woli ustawodawcy wyrażonej w ustawie o wojewodzie i administracji rządowej w województwie w zakresie zespolenia administracji w jednym urzędzie, poprawy organizacji i jakości pracy inspekcji wojewódzkich oraz umożliwi skoncentrowanie się organów rządowej administracji zespolonej na wykonywaniu zadań merytorycznych, do których wykonywania zostały powołane.

   W związku z tym, że projekt założeń przewiduje utrzymanie wszystkich obecnych kompetencji państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego określonych w przepisach ustawy z dnia z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851, z późn. zm.) oraz innych ustawach, a także przejęcie przez urząd wojewódzki wszystkich pracowników merytorycznych wojewódzkich stacji sanitarno-epidemiologicznych, projektowane rozwiązanie powinno sprzyjać skuteczności i szybkości działań tego organu, gdyż jak już wyżej wspomniano, zostanie on odciążony od realizacji zadań z zakresu nadzoru nad procesami obsługowymi w podległym mu obecnie urzędzie. Należy podkreślić, że projektowana regulacja dotyczy tylko inspekcji szczebla wojewódzkiego i aktualnie nie są prowadzone żadne prace dotyczące ewentualnej reorganizacji szczebla powiatowego Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W chwili obecnej projekt założeń do projektu przedmiotowej ustawy znajduje się na etapie uzgodnień międzyresortowych, w trakcie których uwagi zgłosił m.in. minister zdrowia oraz główny inspektor sanitarny. Uwagi te będą rozpatrywane w ramach przewidzianej międzyresortowej konferencji uzgodnieniowej.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Tomasz Siemoniak

   Warszawa, dnia 11 czerwca 2010 r.