VI kadencja
Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -
na interpelację nr 1269
w sprawie zagrożenia dla zdrowia powodowanego instalacją stacji bazowej telefonii komórkowej
Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem Pana Marszałka z dnia 27 lutego 2008 r., znak: SPS-023-1269/08, przekazującym interpelację pana posła Marka Krząkały w sprawie zagrożenia dla zdrowia powodowanego instalacją stacji bazowej telefonii komórkowej, uprzejmie informuję Pana Marszałka, co następuje.
Pola elektromagnetyczne (PEM) o częstotliwości 0-300 000 MHz są powszechnym składnikiem środowiska pracy i życia każdego człowieka. Nie ma obecnie miejsc wolnych od PEM, a różnice dotyczą tylko natężenia i częstotliwości poszczególnych fal elektromagnetycznych stanowiących składnik tych pól.
PEM niosą w sobie specjalny rodzaj energii (energia elektromagnetyczna), która wnika w głąb obiektów biologicznych, w tym także ciała ludzkiego i może prowadzić w określonych warunkach do oddziaływań szkodliwych.
Wraz z gwałtownym wzrostem liczby urządzeń emitujących PEM narasta w społeczeństwie obawa przed ewentualnymi negatywnymi skutkami zdrowotnymi ekspozycji powodowanymi przez te urządzenia. Dotyczy to zwłaszcza dużych i rozbudowanych przestrzennie instalacji, takich jak stacje bazowe telefonii komórkowej czy linie elektroenergetyczne wysokich napięć.
Natężenie PEM w środowisku, dopuszczalne przez obowiązujące przepisy, dotyczące ograniczeń ekspozycji na działanie tych pól, powinno być mniejsze od wartości, które mogą wywoływać szkodliwe skutki zdrowotne. W przypadku zachowania odpowiednich norm konstrukcyjnych oraz wyznaczeniu stref bezpiecznego przebywania ludności, wokół stacji bazowych telefonii komórkowej i linii przesyłowych prądu elektrycznego nie występują natężenia PEM, które w świetle współczesnego stanu wiedzy wywołują szkodliwe skutki zdrowotne.
Obowiązujące w Polsce procedury dotyczące pozwolenia na budowę instalacji emitujących PEM do środowiska, w tym stacji bazowych telefonii komórkowej i linii przesyłowych prądu elektrycznego, zapewniają dotrzymanie normatywów ochrony zagrożeń ludzi oraz środowiska przed negatywnym wpływem PEM.
Nadzór nad przestrzeganiem ww. normatywów sprawuje Państwowa Inspekcja Sanitarna oraz Inspekcja Ochrony Środowiska.
Uprzejmie informuję Pana Marszałka, iż oceny oddziaływania PEM na zdrowie ludzi. dokonują jednostki naukowo-badawcze, w tym Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi. Przy zajmowaniu stanowiska w konkretnych sprawach Państwowa Inspekcja Sanitarna zwraca się właśnie do instytutu jako autorytetu w przedmiotowej dziedzinie.
Państwowa Inspekcja Sanitarna powołana została do kontroli przestrzegania prawa z zakresu zdrowia publicznego. Główny inspektorat sanitarny jako urząd administracji publicznej nie prowadził i nie prowadzi badań w zakresie wpływu PEM na zdrowie ludzi a organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprawdzają jedynie zgodność wielkości fizycznych występującego lub mającego wystąpić PEM z ich poziomem określonym w przepisach. Dopuszczalne poziomy PEM nie są ustalane przez Państwową Inspekcję Sanitarną.
Raport The Scientific Committee on Emerging and Newly Identified Health Risks (SCENIHR) ˝Możliwe efekty oddziaływania pól elektromagnetycznych na zdrowie ludzi˝ [Possible effects of Electromagnetic Fields (EMF) on human Health] z dnia 21 marca 2007 r. nie stwierdza żadnych negatywnych skutków zdrowotnych po długotrwałej niskiej ekspozycji (4,5 W/m2 dla zakresu częstotliwości 900 MHz) na PEM.
Polskie prawo w zakresie ochrony przed promieniowaniem elektromagnetycznym w środowisku stanowi wartość 0,1 W/m2, jako dopuszczalny poziom PEM dla miejsc dostępnych dla ludności. Norma ta została stworzona przy współpracy naukowców, jednostek naukowo-badawczych na podstawie własnych badań oraz dostępnej wiedzy z badań prowadzonych na świecie. Wartość graniczną 0,1 W/m2 ustalono w Polsce w 2003 r. Należy podkreślić, że wartość ta spełnia ˝Zasady Ostrożności˝, zaproponowane w Uchwale z Benevento (rezolucja z Benevento) konferencji zorganizowanej przez Międzynarodową Komisję do Spraw Bezpieczeństwa Elektromagnetycznego w 2006 r.
Dzięki opiniom polskich naukowców, dotychczas, przy cyklicznych nowelizacjach krajowych przepisów dotyczących ochrony ludności przed nadmierną ekspozycją na PEM, w trosce o zdrowie ludności naszego kraju, wymagania sanitarne nie zostały złagodzone, pomimo wielu opinii wskazujących na niedostateczne udokumentowanie obowiązującego w Polsce stosunkowo wysokiego poziomu ochrony ludności i wskazujących na wynikające stąd utrudnienia dla środowisk przemysłowych (m.in. ograniczenia przy lokalizacji stacji bazowych telefonii komórkowej, których budowa została rozpoczęta w Polsce w latach dziewięćdziesiątych, przy ograniczeniach administracyjnych znacznie ostrzejszych niż w państwach Europy Zachodniej, w których w tym czasie nie było żadnych ograniczeń, lub minimalne ograniczenia oparte jedynie na skutkach termicznych i zaleceniach ICNIRP, dopuszczających ekspozycję ludności na poziomie do 30-60 V/m, tj. wielokrotnie wyższym niż dopuszczalny w Polsce).
Polska posiada jeden z niższych na świecie dopuszczalnych limitów ekspozycji w zakresie ochrony ludności przed PEM, co oznacza, iż polskie przepisy prawne w odniesieniu do stacji bazowych telefonii komórkowej są jednymi z najbardziej rygorystycznych.
Pomiary poziomów PEM w środowisku systematycznie prowadzone są zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U z 2008 r. Nr 25, poz. 150, tekst jednolity) przez Inspekcję Ochrony Środowiska.
W uzupełnieniu aspektów uregulowań prawnych chroniących ludność przed oddziaływaniem PEM ze stacji bazowych telefonii komórkowej uprzejmie informuję Pana Marszałka, iż zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz. U z 2008 r. Nr 25, poz. 150, tekst jednolity) realizacja:
1) planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2,
2) planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jeżeli może ono znacząco oddziaływać na ten obszar,
dopuszczalna jest wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, zwanej dalej ˝decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach˝.
W świetle obowiązujących zapisów art. 46 ust. 4a ustawy Prawo ochrony środowiska wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem m.in. decyzji o warunkach zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na zalesieniu, na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 156, poz. 717, z poźn. zm.), decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.).
Zgodnie z art. 46 ust. 4a ustawy Prawo ochrony środowiska, wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje także przed dokonaniem zgłoszenia budowy lub wykonywania robót budowlanych oraz zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Stosownie do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573, z późn. zm.) stacje bazowe telefonii komórkowej mogą, ale nie muszą, należeć do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionych w art. 51 ustawy Prawo ochrony środowiska. W dniu 31 sierpnia 2007 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2007, Nr 158, poz. 1105), z którego wynika, że nie wszystkie instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne emitujące pola elektromagnetyczne o częstotliwości od 0,03 MHz do 300 000 MHz są zaliczone do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Artykuł 48 ust. 2 pkt 1a oraz pkt 3 lit. a ustawy Prawo ochrony środowiska wskazuje, że przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 46 ust. 4a oraz w przypadku przedsięwzięć, które mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, będących przedsięwzięciami, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1-2 ww. ustawy, uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z właściwym organem Państwowej Inspekcji Sanitarnej (art. 57 ustawy Prawo ochrony środowiska). W przypadku stacji bazowych należących do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z art. 12 ust. 1a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851, z późn. zm.), będzie to państwowy wojewódzki inspektor sanitarny.
Państwowy wojewódzki inspektor sanitarny zajmuje swoje stanowisko na podstawie dokumentów przesłanych przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, określonych w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska tj. wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko albo informacji zawierających dane określone w art. 49 ust. 3, jeżeli sporządzenie raportu nie jest wymagane oraz wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony.
Prowadzone przez Państwową Inspekcję Sanitarną postępowanie ma na celu zbadanie, czy planowane przedsięwzięcie, np. budowa stacji bazowej telefonii komórkowej, będzie przyczyną przekroczenia, w miejscach dostępnych dla ludności, dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych określonych w rozporządzeniu ministra środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. Nr 192, poz. 1883.) Natomiast nie przewiduje się w tym postępowaniu badania zdrowia ludzi pod kątem oddziaływania PEN na organizm człowieka..
W celu sprawdzenia prognozowanych oddziaływań na środowisko stosownie do zapisów ww. rozporządzenia ministra środowiska z dnia 30 października 2003 r., dokonuje się weryfikacji dotrzymania dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku, w tym w miejscach dostępnych dla ludności, w otoczeniu stacji bezpośrednio po jej uruchomieniu i po każdorazowej zmianie warunków jej pracy. W myśl art. 76 ustawy Prawo ochrony środowiska, nowo zbudowany lub zmodernizowany obiekt budowlany, zespół obiektów lub instalacja, nie mogą być oddane do użytkowania, jeżeli nie spełniają wymagań ochrony środowiska, w tym dotrzymywania, na etapie wymaganych prawem badań i sprawdzeń, wynikających z mocy prawa, standardów emisyjnych oraz określonych w pozwoleniu warunków emisji.
Z poważaniem
Sekretarz stanu
Krzysztof Grzegorek
Warszawa, dnia 25 marca 2008 r.