VI kadencja
Interpelacja nr 8557
do ministra środowiska oraz ministra finansów
w sprawie ratyfikacji Porozumienia między Ministrem Środowiska Rzeczypospolitej Polskiej a Federalnym Ministerstwem Środowiska, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Reaktorów Republiki Federalnej Niemiec w sprawie realizacji wspólnych projektów w dziedzinie ochrony środowiska w Rzeczypospolitej Polskiej, podpisanego w Warszawie dnia 2 lutego 2005 r., oraz w sprawie możliwości zastosowania stawki 0% podatku od towarów i usług dla dostaw i usług realizowanych w ramach projektu do wysokości sfinansowanej dotacją
Podstawą mojej interpelacji są liczne skierowane do centralnych organów administracji publicznej, a pozostawione bez wnikliwego wyjaśnienia zapytania Zarządu Zgorzeleckiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Zgorzelcu tak o procedurę i przewidywany termin ratyfikacji porozumienia, jak i o możliwość zastosowania stawki podatku od towarów i usług 0% w niniejszej sprawie.
Z przedstawionych mi okoliczności faktycznych oraz dokumentów wynika, iż w dniu 02 lutego 2005 r. między Ministrem Środowiska Rzeczypospolitej Polskiej a Federalnym Ministerstwem Środowiska, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Reaktorów Republiki Federalnej Niemiec zostało podpisane porozumienie w sprawie realizacji wspólnych projektów w dziedzinie ochrony środowiska Rzeczypospolitej Polskiej (Monitor Polski z 2005 r. Nr 28 poz. 387). Zgodnie z art. 2 ust. 1 porozumienia jego celem jest wsparcie wspólnych projektów w dziedzinie ochrony środowiska przez Federalne Ministerstwo Środowiska, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Reaktorów Republiki Federalnej Niemiec. Wsparcie powyższe zgodnie z założeniami porozumienia odbywać się będzie poprzez przyznanie dotacji przez Federalne Ministerstwo Środowiska, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Reaktorów Republiki Federalnej Niemiec na realizację projektów zatwierdzonych przez grupę roboczą. Dotacje te zostaną wypłacone beneficjentom za pośrednictwem instytucji upoważnionej przez Federalne Ministerstwo Środowiska, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Reaktorów Republiki Federalnej Niemiec.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 porozumienia dostawy i usługi związane z realizacją projektów finansowane w zakresie wartości udzielanych dotacji, o których mowa w art. 2 ust. 1, zostaną zwolnione z cła, podatków i opłat zrównanych z podatkami, zgodnie z prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając na uwadze treść art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Przedstawione powyżej porozumienie dotychczas nie było ratyfikowane. Wobec powyższego na podstawie art. 88 ust. 3 w związku art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej porozumienie to nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa. Wskazać należy także w tym miejscu, iż w świetle posiadanej wiedzy żaden inny przepis prawa nie stanowi regulacji umożliwiającej zastosowanie art. 3 ust. 1 porozumienia.
Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, iż na dzień dzisiejszy nie ma podstaw prawnych umożliwiających wykonawcom przedsięwzięć realizowanych w ramach porozumienia i istniejącej współpracy w zakresie ochrony środowiska działania polegające na nienaliczaniu w swoich fakturach podatku od towarów i usług. Jak należy wnioskować z treści porozumienia jego intencją było, aby strona beneficjenta (strona polska) nie czerpała korzyści podatkowych z dostaw i usług sfinansowanych środkami pochodzącymi z dotacji.
Zgodnie z poglądami wyrażonymi przez stronę niemiecką porozumienie stanowi już źródło prawa i jest przez nią realizowane. Przykładem rzeczywistej działalności wynikającej z faktu zawarcia porozumienia jest okoliczność, iż w dniu 2 lipca 2008 r. Zarząd Zgorzeleckiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej spółka z ograniczoną odpowiedzialnością podpisał z KfW Grupa Bankowa z siedzibą w Bonn umowę dotacyjną, w której Federalne Ministerstwo Środowiska, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Reaktorów Republiki Federalnej Niemiec zleciło KfW wypłatę dotacji w kwocie 2076 tys. euro na sfinansowanie do 75% kosztów pilotażowego projektu. Podkreślenia wymaga fakt, iż projekt jest realizowany w dziedzinie ochrony środowiska o zasięgu transgranicznym ˝Modernizacja systemu ciepłowniczego Zgorzelca, w tym instalacji odpylania w ciepłowni przy ul. Groszowej˝. Pierwotny zakres przedsięwzięcia został rozszerzony, co wywołało reakcję strony niemieckiej dodatkowo deklarującej zwiększenie dotacji o kwotę 1400 tys. euro, gwarantującej pokrycie całości wartości dodatkowych prac.
Federalne Ministerstwo Środowiska, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Reaktorów Republiki Federalnej Niemiec domaga się realizacji postanowień art. 3 ust. 1 porozumienia. KfW Grupa Bankowa nie chciała pozytywnie zaopiniować umowy z pierwszym wykonawcą inwestycji, ponieważ nie było w niej zapisu o zwolnieniu dostaw i usług objętych dotacją z tego podatku od towaru i usług. W konsekwencji w umowie zawarty został zapis o zwolnieniu dostaw i usług objętych dotacją w ramach projektu do wysokości sfinansowanej dotacją.
Ponadto pragnę zauważyć, iż zwolnienie z podatku VAT w kwocie sfinansowanej dotacją uniemożliwiłoby wykonawcom doliczanie tego podatku przy zakupach dokonywanych na potrzeby przedmiotowej inwestycji. W konsekwencji brak możliwości odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług determinuje znaczne podwyższenie kosztów przedsięwzięcia, co w konsekwencji może uniemożliwić, z uwagi na ograniczone możliwości finansowe Zgorzeleckiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, realizację projektu przewidzianego porozumieniem z dnia 2 lutego 2005 r.
Zarząd Zgorzeleckiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wystąpił z wnioskiem do Ministerstwa Finansów o obniżenie stawki podatku od towarów i usług do wysokości 0%. Jednakże Ministerstwo Finansów powołało się na dyrektywę Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE. L 2006 Nr 347, str. 1), której postanowienia nie przewidują możliwości obniżenia stawki podatku VAT dla inwestycji w dziedzinie ochrony środowiska.
Powyższy stan faktyczny implikuje patynie, dlaczego nie podjęto, mimo upływu ponad 4 lat od dnia podpisania (02 luty 2005 r.) przedmiotowego porozumienia, procedury ratyfikacyjnej, celem wprowadzenia tegoż aktu do powszechnie obowiązującego porządku prawnego; a także pytanie, dlaczego w wyżej przywołanym porozumieniu został zawarty zapis art. 3 ust. 1, którego postanowienia są niezgodne z przepisami prawa wspólnotowego wtórnego, a w szczególności z przepisami dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej.
W tym miejscu pragnę zauważyć, iż zgodnie z przepisem § 8 ust. 4 rozporządzenia ministra finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 212, poz. 1336) za środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej uważa się także bezzwrotne środki przekazane polskim podmiotom przez rządy państw obcych lub organizacje międzynarodowe udzielające pomocy na podstawie:
1) umów zawartych z rządem Rzeczypospolitej Polskiej,
2) jednostronnych deklaracji rządów i organizacji międzynarodowych udzielających pomocy
- z wyłączeniem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz przypadków, kiedy umowa nie wyłącza możliwości opłacania podatku ze środków finansowych bezzwrotnej pomocy zagranicznej.
Chciałbym zwrócić uwagę, iż w świetle przepisu art. 2 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów z dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. 1990 Nr 74, poz. 439), do której Rzeczpospolita Polska przystąpiła, za traktat należy uznać międzynarodowe porozumienie między państwami zawarte w formie pisemnej i regulowane przez prawo międzynarodowe, niezależnie od tego czy jest ujęte w jednym dokumencie, czy w dwóch lub więcej dokumentach, i bez względu na jego szczególną nazwę.
Ponadto w świetle przepisów ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. Nr 39, poz. 443 ze zm.) za umowę międzynarodową należy uznać porozumienie między Rzeczpospolitą Polską a innym podmiotem lub podmiotami prawa międzynarodowego, regulowane przez prawo międzynarodowe, niezależnie od tego czy jest ujęte w jednym dokumencie, czy w większej liczbie dokumentów, bez względu na jego nazwę oraz bez względu na to, czy jest zawierane w imieniu państwa, rządu czy ministra kierującego działem administracji rządowej właściwego do spraw, których dotyczy umowa międzynarodowa. Natomiast przepis art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej realizuje zasadę, iż Rzeczpospolita przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. Przestrzeganie to ma miejsce w stosunkach zewnętrznych państwa, jak i w stosunkach wewnętrznych.
Mając na uwadze treść powyższych przepisów, powstaje pytanie, czy przepisy Porozumienia zawartego w dniu 02 lutego 2005 r. między Ministrem Środowiska Rzeczypospolitej Polskiej a Federalnym Ministerstwem Środowiska, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Reaktorów Republiki Federalnej Niemiec w sprawie realizacji wspólnych projektów w dziedzinie ochrony środowiska Rzeczypospolitej Polskiej (Monitor Polski z 2005 r. Nr 28 poz. 387) nie należy zakwalifikować jako umowy zawartej z rządem Rzeczpospolitej Polskiej bądź jako deklarację rządu RP i Republiki Federalnej Niemiec, na podstawie których udzielono bezzwrotnej pomocy poprzez przekazanie środków polskim podmiotom, o której mowa w § 8 ust. 4 wyżej przytoczonego rozporządzenia. Przyjęcie takiego stanowiska spowodowałoby możliwość obniżenia stawki podatku VAT do wysokości 0%, co w konsekwencji umożliwiłoby realizację postanowień porozumienia z dnia 02 lutego 2005 r.
Z poważaniem
Poseł Roman Brodniak
Zgorzelec, dnia 20 lutego 2009 r.