VI kadencja
Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -
na interpelację nr 3391
w sprawie dystrybucji i szkodliwości wyrobów tytoniowych, w tym szczególnie tabaki
Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją posłów na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej panów Krzysztofa Maciejewskiego i Tadeusza Woźniaka, z dnia 28 maja br., przekazaną przy piśmie Pana Marszałka z dnia 10 czerwca br., znak SPS-023-3391/08, w sprawie dystrybucji i szkodliwości wyrobów tytoniowych, w tym szczególnie tabaki, przekazuję następujące informacje:
Pytanie 1: Jakie skutki uboczne może powodować zażywanie tabaki u młodzieży w okresie dojrzewania?
Używanie tytoniu w każdej formie (palenie, żucie, a także podawanie tytoniu przez śluzówkę jamy nosowej - donosowo) jest przyczyną wielu schorzeń. Tytoń używany w formie donosowej jako tabaka także prowadzi do wprowadzenia do organizmu silnie rakotwórczych substancji, specyficznych tytoniowych nitrozoamin. Badania epidemiologiczne pokazują, że donosowe używanie tytoniu stanowi czynnik ryzyka chorób nowotworowych, np. raka zatok nosowych czy raka jamy ustnej. W innych badaniach epidemiologicznych wskazuje się także na podwyższone ryzyko zachorowania na choroby układu naczyniowo-krążeniowego u osób używających tytoń donosowo lub do żucia w porównaniu z osobami nienarażonymi na działanie związków toksycznych (także kardiotoksycznych) zawartych w tytoniu (patrz Konsensus).
W badaniach behawioralnych wskazuje się natomiast, że wprowadzenie zawartej w tytoniu nikotyny w specjalnej, przygotowanej przez producenta, donosowej formie (tabaka) daje biologiczną (podobnie jak palenie) satysfakcję używającej w ten sposób tytoń osobie, także w stadium eksperymentowania w okresie dojrzewania, i jest często pierwszym krokiem do uzależnienia od nikotyny i następnie często rozpoczęcia regularnego palenia papierosów.
Źródła:
1 International Agency for Research on Cancer (2007). Smokeless Tobacco and Some Tobacco-specific N-Nitrosamines. IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans. Vol. 89. IARC, Lyon.
2 G. Bolinder (1997). Long-term use of Smokeless Tobacco. Cardiovascular Mortality and Risk Factors. Karolinska Institute, Stockholm.
3 US Department of Health and Human Services (1994). Preventing Tobacco Use Among Young People. Report of the Surgeon General. Public Health Service, Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Office on Smoking and Health. Atlanta, GA.
4 Zatoński W., (red.) we współp.: Górecka D., Opolski G., Pużyński S., Radziwiłł K., Steciwko A., Woy-Wojciechowski J. i in. (2006). Konsensus dotyczący rozpoznawania i leczenia zespołu uzależnienia od tytoniu. Medycyna Praktyczna - wydanie specjalne 7/2006.
5 Zatoński W., Przewoźniak K. (red.): Zdrowotne następstwa palenia tytoniu w Polsce [Health consequences of tobacco smoking in Poland]. Ariel, Warszawa 1992.
6 Zatoński W., Przewoźniak K. (red.) (2007). Rozwiać zasłonę dymną. 10 argumentów za Europą Wolną od Dymu Tytoniowego. Medycyna Praktyczna.
Pytanie 2: Czy zażywanie tabaki w nadmiarze może prowadzić do nałogu i czy może skutkować powstaniem nowotworu i innych schorzeń?
Używanie wszystkich wyrobów tytoniowych zawierających nikotynę, w tym także tabaki, może prowadzić do wystąpienia zespołu uzależnienia od tytoniu - jednostki chorobowej oznaczonej numerem F17.2 w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych. Jest to choroba przewlekła i nawracająca. Charakteryzuje się ona szeregiem objawów behawioralnych i fizjologicznych, a także zmianami procesów poznawczych, np. silną potrzebą używania tytoniu, zwiększającą się tolerancją na nikotynę oraz występowaniem objawów zespołu abstynenckiego - głodu nikotynowego.
Używanie tytoniu w formie donosowej jako tabaki wprowadza do organizmu silnie rakotwórcze substancje, zwłaszcza specyficzne tytoniowe nitrozoaminy.
Źródła:
1 Światowa Organizacja Zdrowia (2006). Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych Rewizja Dziesiąta. Tom 1. Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius, Kraków.
2 International Agency for Research on Cancer (2007). Smokeless Tobacco and Some Tobacco-specific N-Nitrosamines. IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans. Vol. 89. IARC, Lyon.
Pytanie 3: Czy tabaka posiada właściwości sztucznie pobudzające, a tym samym szkodliwe dla organizmu?
Nikotyna jest silną substancją psychoaktywną. Tabaka, podobnie jak każdy produkt zawierający nikotynę, oddziałuje na receptory centralnego układu nerwowego. Przewlekłe zażywanie tabaki może więc prowadzić do uzależnienia o charakterze farmakogennym (od nikotyny) lub psychogennym (trwałych zmian w psychice i zachowaniu). Mechanizmy behawioralne i farmakologiczne uzależnienia od tytoniu są podobne do mechanizmów uzależnienia od innych silnych substancji psychoaktywnych, np. alkoholu i narkotyków.
Źródło:
1 US Department of Health and Human Services (1988). Nicotine Addiction. The Health Consequences of Smoking. A Report of the Surgeon General. Public Health Service, Centers for Disease Control, Center for Health Promotion and Education, Office on Smoking and Health. Rockville, MD.
Pytanie 4: Czy na opakowaniach tabaki powinny znajdować się widoczne etykiety z informacją o szkodliwości jej zażywania?
Ostrzeżenia umieszczone na opakowaniach papierosów nawiązują do szkodliwości palenia tytoniu. Ostrzeganie o szkodliwości używania tabaki jest określone w art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 10, poz. 55, z późn. zm.) oraz w § 4 ust. 7 i 8 rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 24 lutego 2004 r. w sprawie badania niektórych substancji w dymie papierosowym oraz informacji i ostrzeżeń zamieszczonych na opakowaniach wyrobów tytoniowych (Dz. U. Nr 31, poz. 275). Na opakowaniu tabaki umieszcza się ostrzeżenia o treści: ˝Ten wyrób tytoniowy może zaszkodzić Twojemu zdrowiu i powoduje uzależnienie˝. Ostrzeżenie takie zajmuje nie mniej niż 30% największej, najbardziej widocznej powierzchni opakowania tabaki.
Pytanie 5: Czy tabaka jako wyrób tytoniowy, podobnie jak papierosy, nie powinna w sprzedaży mieć zastrzeżeń (ograniczeń) wiekowych?
Art. 6 cytowanej ustawy zabrania sprzedaży osobom niepełnoletnim wyrobów tytoniowych. Tabaka jest wyrobem tytoniowym, jedynym na polskim rynku nieprzeznaczonym do palenia i objęta jest tym zakazem. Zatem sprzedaż tabaki osobom niepełnoletnim jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny (w myśl art. 13 cytowanej ustawy).
Z poważaniem
Podsekretarz stanu
Marek Twardowski
Warszawa, dnia 27 czerwca 2008 r.