IV kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie możliwości obniżenia wieku emerytalnego górników o lata korzystania z urlopu górniczego

Odpowiedź ministra polityki społecznej

na interpelację nr 8606

w sprawie możliwości obniżenia wieku emerytalnego górników o lata korzystania z urlopu górniczego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przekazaną przy piśmie z dnia 4 listopada 2004r. znak: SPS-0202-8606/04 interpelację Pana Posła Jana Klimka w sprawie możliwości obniżenia wieku emerytalnego górników o lata korzystania z urlopu górniczego, uprzejmie przedstawiam, co następuje:

   Od blisko pięćdziesięciu lat w systemie dotyczącym emerytur górniczych zostało określone, iż aby mogło nastąpić przejście na emeryturę górniczą muszą być spełnione łącznie warunki - warunek osiągnięcia wymaganego wieku emerytalnego i warunek legitymowania się wymaganym okresem pracy górniczej łącznie z okresami pracy równorzędnej i okresami pracy zaliczalnej do pracy górniczej. Gdy chodzi o wiek emerytalny, uprawniający do przejścia na emeryturę górniczą, to wiek ten został określony na 55 i 50 lat dla ubezpieczonych legitymujących się odpowiednio wymaganym stażem pracy górniczej, okresami pracy równorzędnej i okresami pracy zaliczalnej do pracy górniczej

   W systemie emerytalnym wprowadzonym z dniem 1 stycznia 1999r. przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zmianami) przyjęto, że docelowo uprawnienia do emerytur będą przysługiwały dla wszystkich ubezpieczonych według jednolitych zasad, gdzie emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r. będą zależały jedynie od osiągnięcia powszechnie obowiązującego wieku emerytalnego - 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

   W konsekwencji przyjęcia przez Sejm tych założeń w systemie emerytalnym utrzymano przez okres przejściowy dotychczasowe uprawnienia emerytalne, w tym do emerytur wcześniejszych, między innymi do emerytur górniczych. Przy emeryturach górniczych zachowana została zasada przechodzenia na tę emeryturę po spełnieniu przez ubezpieczonych łącznie warunków, tj. osiągnięcia wymaganego wieku emerytalnego i legitymowania się wymaganym okresem pracy górniczej, okresami pracy równorzędnej i okresami pracy zaliczalnej do pracy górniczej.

   Zgodnie z przepisami powołanej ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych prawo do górniczej emerytury przysługuje:

   - po osiągnięciu 55 lat dla tych pracowników, którzy w wymaganym (20- letnim dla kobiet i 25-letnim dla mężczyzn) stażu pracy górniczej, liczonym łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do pracy górniczej, posiadają co najmniej 5 lat pracy górniczej pod ziemią lub na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego,

   - po osiągnięciu 50 lat dla tych pracowników, którzy w wymaganym (20- letnim dla kobiet i 25-letnim dla mężczyzn) stażu pracy górniczej, liczonym łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do pracy górniczej, posiadają co najmniej 15 lat pracy górniczej pod ziemią lub na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego.

   Gdy chodzi o okres urlopu górniczego, do którego uprawnienia wynikały z przepisów uchylonej ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych (Dz.U. z 1998 Nr 162, poz.1112 z późniejszymi zmianami), oraz okres świadczenia górniczego, do którego uprawnienia wynikają z przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006 (Dz.U. z 2003r. Nr 210, 2037), to z uwagi na głęboką restrukturyzację górnictwa węgla kamiennego oraz w celu złagodzenia skutków zmniejszenia zatrudnienia w tej branży okres tego urlopu, jak również okres tego świadczenia zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, uważany jest jako okres pracy górniczej. Okres urlopu górniczego oraz okres świadczenia górniczego uważany jest jako okres pracy górniczej, a w związku z tym uwzględniany jest on wyłącznie przy ustalaniu wymaganego okresu pracy górniczej, okresu pracy łącznie z okresem pracy równorzędnej i okresem pracy zaliczalnej do pracy górniczej będącego jednym z warunków wymaganym do uzyskania uprawnień do emerytury górniczej.

   Stosowanie zaś obniżenia powszechnie obowiązującego wieku emerytalnego o 6 miesięcy za każdy rok pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy albo określonej pracy górniczej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego oraz w kopalniach otworowych siarki za każdy rok takiej pracy, nie więcej jednak niż o 15 lat, adresowane jest do tych ubezpieczonych, którzy mają co najmniej 5 lat takiej pracy oraz nie spełniają wymaganych warunków do uzyskania emerytury górniczej.

   Należy także dodać, iż z uwagi na głęboką restrukturyzację branży węgla kamiennego przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych regulują także możliwość przechodzenia na emeryturę górniczą bez względu na wiek. Prawo do emerytury górniczej bez względu na wiek uzależnione zostało od osiągnięcia co najmniej 25-letniego okresu pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Emerytura górnicza przyznawana bez względu na wiek przysługuje tym pracownikom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r., a przed dniem 1 stycznia 1969r., którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego i do końca 2006r. osiągną co najmniej 25-letni okres pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, przy czym do tego 25-letniego okresu pracy zalicza się także:

   - okresy niezdolności do pracy z tytułu wypadku przy pracy, wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo z tytułu choroby zawodowej, za które zostało wypłacone wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne,

   - inne okresy niezdolności do pracy z powodu choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, za które zostało wypłacone wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy w wymiarze do 35 dni w roku kalendarzowym

   bezpośrednio poprzedzone pracą górniczą wykonywaną pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Przy ustaleniu prawa do tej emerytury uwzględnia się również okres urlopu górniczego oraz okres świadczenia górniczego przysługujące w okresie do dnia 31 grudnia 2006 r.

   Jednocześnie należy zauważyć, iż system ubezpieczeń społecznych realizuje swoje zadania w oparciu o opłacanie składek przez osoby aktualnie pracujące, z których to składek realizowane są świadczenia z ubezpieczenia społecznego, takie jak emerytury i renty z tytułu niezdolności do pracy. Wprowadzanie uprawnień dotyczących obniżenia wieku emerytalnego z różnych tytułów, dla różnych grup ubezpieczonych, w efekcie prowadzi do obniżenia ogółu świadczeń bądź zmniejszenia środków na wynagrodzenia poprzez podwyższanie składek na ubezpieczenie społeczne dla grupy pracującej, która to grupa wypracowuje całość środków na wynagrodzenia, jak również na świadczenia emerytalno - rentowe.

   Z uwagi na powyższe, jak również ograniczone możliwości budżetu państwa, nie znajduję podstaw do podjęcia działań zmierzających do preferencyjnego obniżenia wymaganego wieku emerytalnego przy ustalaniu uprawnień do emerytury górniczej dla tych osób, w przypadku których w okresie wymaganej pracy górniczej uprawniającej do emerytury górniczej uwzględniony został okres urlopu górniczego bądź świadczenia górniczego.

   Z poważaniem

   Minister

   Krzysztof Pater

   Warszawa, dnia 22 listopada 2004 r.