IV kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie kwalifikacji zdrowotnych pracowników zatrudnianych w agencjach i firmach ochrony osób i mienia

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 7284

w sprawie kwalifikacji zdrowotnych pracowników zatrudnianych w agencjach i firmach ochrony osób i mienia

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 30 kwietnia 2004 r., o sygn. SPS-0202-7284/04, przekazującego interpelację Posła na Sejm RP Pana Michała Figlusa w sprawie kwalifikacji zdrowotnych pracowników zatrudnionych w agencjach i firmach ochrony osób i mienia, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

   W świetle postanowień art. 16 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. Nr 114, poz. 740 z późn. zm.) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest organem właściwym do udzielania, odmowy udzielania, ograniczenia zakresu działalności gospodarczej lub formy usług oraz cofania koncesji na działalność gospodarczą w zakresie usług ochrony osób i mienia. Jednakże w myśl art. 21 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) zakres kontroli dokonywanej przez organy koncesyjne w stosunku do przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w zakresie ochrony osób i mienia dotyczy zgodności wykonywanej działalności z udzieloną koncesją, przestrzegania szczególnych warunków wykonywania działalności gospodarczej określonych w koncesji oraz warunków określonych w ustawie o ochronie osób i mienia. Minister SWiA nie posiada natomiast w zakresie swoich kompetencji uprawnień do kontroli kwestii bezpośrednio związanych z prawidłowością zatrudniania pracowników ochrony oraz ˝badaniem˝ kwalifikacji zdrowotnych osób zatrudnianych jako pracownicy ochrony.

   Wątpliwości Pana Posła budzi kwestia kwalifikacji zdrowotnych niektórych pracowników ochrony zatrudnianych w agencjach i firmach ochrony osób i mienia oraz zatrudnianie emerytów i rencistów jako pracowników ochrony.

   O kwalifikacjach zdrowotnych pracowników ochrony stanowią zapisy ustawy o ochronie osób i mienia. Według dyspozycji art. 26 ust. 3 pkt 2, art. 27 ust. 3 pkt 1, art. 28 ust. 3 pkt 1 oraz art. 29 ust. 3 pkt 1 przedmiotowej ustawy jedną z przesłanek wydania licencji jest, stwierdzona orzeczeniem lekarskim, zdolność fizyczna i psychiczna do wykonywania zadań pracownika ochrony. W przypadku gdy osoba ubiegająca się o licencję nie spełnia ustawowo określonych warunków (w tym m.in. nie posiada orzeczenia lekarskiego stwierdzającego zdolność fizyczną i psychiczną do wykonywania zadań pracownika ochrony), komendant wojewódzki Policji - będący organem właściwym do wydawania, odmowy wydania, zawieszenia i cofnięcia, w formie decyzji administracyjnej, licencji pracownika ochrony - odmawia wydania licencji (art. 31 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 omawianej ustawy). Natomiast w sytuacji, gdy osoba, która uzyskała już licencję, przestanie spełniać warunek posiadania zdolności fizycznej i psychicznej do wykonywania zadań pracownika ochrony, stwierdzonej orzeczeniem lekarskim, wówczas właściwy komendant wojewódzki Policji cofa licencję (art. 31 ust. 2 cyt. ustawy).

   Podkreślenia wymaga, iż zasady, zakres, tryb i częstotliwość przeprowadzania badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się o wydanie licencji i posiadających licencję oraz jednostki uprawnione do przeprowadzania badań określają przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 23 marca 1999 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się o wydanie licencji oraz posiadających licencję pracownika ochrony fizycznej (Dz. U. Nr 30, poz. 299 z późn. zm.). W szczególności, w myśl § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia, w razie stwierdzenia w orzeczeniu lekarskim braku zdolności fizycznej i psychicznej do uzyskania licencji pracownika ochrony fizycznej lub dalszego wykonywania zadań pracownika ochrony fizycznej lekarz sporządza dodatkowy egzemplarz orzeczenia lekarskiego i przekazuje właściwemu terytorialnie komendantowi wojewódzkiemu Policji listem poleconym, z zachowaniem poufności.

   Dodatkowo wskazać należy, iż w świetle zapisów art. 2 ust. 6 ustawy o ochronie osób i mienia pracownikiem ochrony jest również osoba wykonująca zadania ochrony w zakresie, który nie wymaga posiadania licencji. Powyższe oznacza, iż o kwalifikacjach zdrowotnych tej kategorii pracowników rozstrzygają przepisy Kodeksu pracy (art. 229) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. Nr 69, poz. 332 z późn. zm.).

   W odniesieniu do poruszanych przez Pana Posła Michała Figlusa kwestii związanych z badaniami lekarskimi pracowników ochrony, w tym w szczególności podnoszonego przez Pana Posła zagadnienia odpłatności badań okresowych pracowników ochrony, organem właściwym do merytorycznego ustosunkowania się pozostaje Minister Zdrowia.

   Uprzejmie informuję, że opracowany został projekt nowelizacji ustawy o ochronie osób i mienia. Zaproponowane zostało nowe brzmienie art. 34 ustawy, dotyczącego delegacji dla ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia: zakresu badań lekarskich i psychologicznych, którym obowiązana jest się poddać osoba ubiegająca się o wydanie licencji pracownika ochrony fizycznej lub posiadająca taką licencję; kwalifikacji lekarzy i psychologów upoważnionych do przeprowadzania badań oraz wydawania przedmiotowych orzeczeń; jednostek służby medycyny pracy uprawnionych do nadawania i pozbawiania uprawnień lekarzy i psychologów przeprowadzających badania lekarskie i psychologiczne oraz do kontroli wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawania orzeczeń lekarskich; warunków i trybu nadawania i pozbawiania ww. uprawnień. Precyzyjne określenie w rozporządzeniu wyżej opisanych kwestii umożliwi resortowi zdrowia wykonywanie skuteczniejszego nadzoru nad wydawaniem orzeczeń. Powołany projekt przewiduje również, że w odniesieniu do pracowników koszty badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawania orzeczeń lekarskich ponosi pracodawca zatrudniający daną osobę.

   W odniesieniu do poruszanych przez Pana Posła kwestii związanych z prawidłowością zatrudniania organem merytorycznie właściwym do udzielenia odpowiedzi jest Minister Gospodarki i Pracy.

   Odnosząc się natomiast do pytania Pana Posła, w jakim terminie zostaną przedstawione wyniki kontroli firm ochroniarskich przez kontrolerów Państwowej Inspekcji Pracy i Najwyższej Izby Kontroli, dotyczącej zatrudniania emerytów i rencistów jako pracowników ochrony, należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 w związku z art. 2 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j.: Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.) Państwowa Inspekcja Pracy jest podległym Sejmowi organem, powołanym do nadzoru i kontroli przestrzegania Kodeksu pracy. Nadzór nad Państwową Inspekcją Pracy w zakresie ustalonym wyżej wskazaną ustawą sprawuje Rada Ochrony Pracy. Jak wynika z art. 11 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, nadzorem i kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy objęte jest w szczególności przestrzeganie przez wszystkich pracodawców oraz inne podmioty, na rzecz których świadczona jest praca przez osoby fizyczne, przepisów prawa pracy, dotyczących m.in. stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę, czasu pracy, zatrudniania osób niepełnosprawnych. W świetle art. 7 przedmiotowej ustawy Główny Inspektor Pracy przedstawia Sejmowi oraz Radzie Ministrów coroczne sprawozdanie z działalności Inspekcji wraz z wynikającymi z jej działalności wnioskami co do przestrzegania prawa pracy przez podmioty kontrolowane. Ponadto Główny Inspektor Pracy udostępnia ministrowi właściwemu do spraw pracy zbiorcze wyniki kontroli oraz oceny przestrzegania prawa pracy (art. 14 ust. 3 ustawy).

   Ustosunkowując się do kwestii wyników kontroli Najwyższej Izby Kontroli, zauważyć należy, iż Najwyższa Izba Kontroli jest konstytucyjnym organem państwowym, niezależnym od Rady Ministrów i podległym Sejmowi. O zasadach kontroli przeprowadzanych przez NIK stanowią przepisy ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (t.j.: Dz. U. z 2001 r., Nr 85, poz. 937 z późn. zm.). Zgodnie z art. 6 ww. ustawy Najwyższa Izba Kontroli podejmuje kontrole na zlecenie Sejmu, jego organów, na wniosek Prezydenta RP, Prezesa Rady Ministrów oraz z własnej inicjatywy. Według dyspozycji art. 7 ust. 1 pkt 3 i 4 cyt. ustawy Najwyższa Izba Kontroli przedkłada Sejmowi informacje o wynikach kontroli zleconych przez Sejm lub jego ograny oraz o wynikach kontroli przeprowadzonych na wniosek Prezydenta RP, Prezesa Rady Ministrów i innych ważniejszych kontroli.

   Odnosząc się do poruszonego przez Pana Posła zagadnienia pociągnięcia do odpowiedzialności dyscyplinarnej orzeczników inwalidztwa zawodowego, uprzejmie informuję, iż kwestię orzekania o niepełnosprawności oraz orzekania o możliwości zatrudniania osób niepełnosprawnych regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.). Jak wynika z art. 6c ust. 1 wskazanej wyżej regulacji, organem sprawującym nadzór nad orzekaniem o niepełnosprawności, polegający w szczególności na kontroli orzeczeń co do ich zgodności z zebraną dokumentacją lub z przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności, jest Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Tadeusz Matusiak

   Warszawa, dnia 31 maja 2004 r.