IV kadencja

Odpowiedź na zapytanie w sprawie zaliczenia nauki zawodu w przyzakładowej Szkole Zakładów Przemysłu Metalowego H. Cegielski w Poznaniu w latach 1947-1957 do stażu pracy

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra -

na zapytanie nr 1933

w sprawie zaliczenia nauki zawodu w przyzakładowej Szkole Zakładów Przemysłu Metalowego H. Cegielski w Poznaniu w latach 1947-1957 do stażu pracy

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na zapytanie posła Waldy Dzikowskiego z dnia 7 lipca br. przekazane przy piśmie z dnia 9 lipca br. znak SPS-0203-1933/03, dotyczące zaliczenia okresu nauki zawodu w przyzakładowej Szkole Zakładów Przemysłu Metalowego H. Cegielski w Poznaniu do stażu pracy, uprzejmie wyjaśniam, że obowiązujące przepisy nie przewidują jednolitego pojęcia ˝staż pracy˝, który można odnieść do wszystkich świadczeń pracowniczych czy emerytalnych. Zasady wyliczania okresów zatrudnienia i innych okresów w zakresie nabywania uprawnień do różnych świadczeń pracowniczych i emerytalnych regulują przepisy normujące dane świadczenie czy uprawnienie.

   Z reguły do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, wlicza się okresy zatrudnienia, tj. pracy świadczonej w ramach stosunku pracy, natomiast inne okresy, np. okres nauki, wliczane są tylko wtedy, gdy przepisy szczególne to przewidują. Jeżeli chodzi o zaliczalność okresu nauki do okresu zatrudnienia, od którego zależy nabycie uprawnień pracowniczych, uprzejmie wyjaśniam, że okres praktycznej nauki zawodu organizowanej jako zajęcia praktyczne czy praktyki zawodowe podlega wliczeniu do okresu uprawniającego do świadczeń pracowniczych, o ile uczeń w tym czasie pozostawał w stosunku pracy z danym pracodawcą i fakt ten może udokumentować świadectwem pracy lub innym dowodem. Natomiast odbywanie przez ucznia niepozostającego w stosunku pracy zajęć praktycznych w zakładzie pracy na podstawie umowy zawartej między szkołą a pracodawcą nie stanowi okresu zatrudnienia i nie podlega wliczeniu do okresu warunkującego nabycie prawa do uprawnień pracowniczych. Czynności wykonywane przez ucznia (najczęściej niepełnoletniego) stanowią bowiem jeden z elementów programu nauczania realizowanego przez szkołę, który nie mieścił się nigdy w pojęciu zatrudnienia.

   Natomiast przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych i ich wysokości uwzględnia się okresy składkowe (okresy zatrudnienia) wymienione w art. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU Nr 162, poz. 1118, z późn. zm.) i wymienione w art. 7 okresy nieskładkowe, które uwzględnia się w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych.

   Powołane przepisy - poza wymienionym w art. 7 pkt 9 okresem nauki w szkole wyższej - nie przewidują możliwości uwzględniania okresu nauki w szkole średniej nawet wówczas, gdy w czasie uczęszczania do szkoły odbywała się praktyczna nauka zawodu w warsztatach i pracowniach szkolnych albo w zakładach pracy.

   Przepis art. 6 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy umożliwia wprawdzie zaliczenie do okresu składkowego przypadających przed dniem 15 listopada 1991 r. okresów zatrudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975 r., jednak warunkiem, od spełnienia którego uzależnione jest uwzględnienie tych okresów przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych i ich wysokości, jest dołączenie do wniosku dokumentów potwierdzających fakt zawarcia pomiędzy pracodawcą a uczniem umowy o naukę zawodu, naukę rzemiosła, o przyuczenie do określonej pracy bądź o odbycie wspólnego stażu pracy. Ciężar dowodów w tych sprawach - zgodnie z art. 116 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS - spoczywa na wnioskodawcy.

   Należy podkreślić, że do końca 1990 r. zasady przechowywania dokumentacji pracowniczej regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 25 lipca 1984 r. w sprawie zasad klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji oraz zasad i trybu przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych (DzU Nr 41, poz. 215), wydanego na podstawie art. 5 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (DzU Nr 38, poz. 173, z późn. zm.).

   Przepisy tego rozporządzenia zobowiązywały pracodawców do przechowywania dokumentacji płacowej pracowników przez okres 12 lat, natomiast akt osobowych przez okres 50 lat od zwolnienia pracownika.

   Jeżeli jednak pracodawca stwierdzi brak dokumentacji z tego okresu i brak możliwości potwierdzenia, że umowy z młodocianymi pracownikami były (bądź nie były) zawierane, albo gdy pracodawca potwierdzi, że zawierał umowy z młodocianymi pracownikami, lecz nie może potwierdzić faktu zatrudnienia konkretnej osoby, możliwe jest dopuszczenie - jako środka dowodowego - zeznań świadków. Dokumenty potwierdzające przebyte okresy zatrudnienia do uprawnień emerytalno-rentowych podlegają ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

   Pragnę jednocześnie wyjaśnić, że obowiązujące przepisy nie upoważniają Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej do podejmowania decyzji o wliczeniu do uprawnień pracowniczych lub emerytalno-rentowych okresów niepodlegających takiemu zaliczeniu na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Dagmir Długosz

   Warszawa, dnia 28 lipca 2003 r.