4 kadencja, 69 posiedzenie, 1 dzień (02.03.2004)
5 punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o poselskich projektach ustaw o:
1) zmianie ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej oraz zmianie niektórych innych ustaw,
2) systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz koniowatych oraz o zmianie niektórych innych ustaw
(druki nr 1330, 2211 i 2525).
Poseł Sprawozdawca Zofia Grzebisz-Nowicka:
Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W imieniu Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie z prac nad dwoma poselskimi projektami ustaw: pierwszy o zmianie ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej oraz o zmianie niektórych innych ustaw, jest to druk sejmowy nr 1330, i drugi poselski projekt o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz koniowatych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, jest to druk nr 2211.
Zgodnie z postanowieniem pana marszałka Sejmu pierwsze czytanie tych projektów ustaw odbyło się na posiedzeniach Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Do dalszych prac legislacyjnych wyłoniono podkomisję nadzwyczajną, której miałam zaszczyt przewodniczyć. W pracach podkomisji bardzo aktywnie uczestniczyli przedstawiciele Biura Legislacyjnego Kancelarii Sejmu, Biura Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu, duża grupa przedstawicieli rządu na czele z panem ministrem Jerzym Pilarczykiem, przedstawiciele związków zawodowych i organizacji społeczno-zawodowych rolników, Krajowej Rady Izb Rolniczych, przedstawiciele instytutów naukowych, Polskiego Związku Hodowców i Producentów Bydła, Związku Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej POLSUS, Związku Hodowców Koni, Polskiego Towarzystwa Kuce Szetlandzkie, Polskiego Związku Owczarskiego, Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt oraz Biura Zdrowia i Ochrony Zwierząt w Głównym Inspektoracie Weterynaryjnym, a także kilkuosobowa grupa przedstawicieli Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Efektem tej wspólnej pracy było wniesienie licznych poprawek merytorycznych, prawno-legislacyjnych, doprecyzowujących i redakcyjnych, co czyni ten projekt ustawy lepszym i bardziej przejrzystym. Sprawozdanie z pracy podkomisji Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyjęła na posiedzeniu w dniu 16 lutego 2004 r.
Panie i Panowie Posłowie! Projektowana ustawa określa, po pierwsze, zasady identyfikacji rejestracji zwierząt, w tym tryb nadawania numerów siedzib stad oraz numerów identyfikacyjnych zwierząt, a także wpisywania i skreślania podmiotów dostarczających kolczyki lub ich duplikaty z listy prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Po drugie, określa zadania agencji, organów Inspekcji Weterynaryjnej oraz innych podmiotów w ramach utworzonego systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt, w tym sposób sprawowania nadzoru przez organy Inspekcji Weterynaryjnej oraz sposób sprawowania kontroli przez agencję płatniczą, jaką jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nad identyfikacją i rejestracją zwierząt gospodarskich. Przepisy projektowanej ustawy wdrażają postanowienia pięciu dyrektyw Rady EWG i sześciu decyzji komisji, dotyczących identyfikacji i rejestracji zwierząt, problemów zdrowotnych zwierząt, kontroli weterynaryjnych i zootechnicznych wpływających na handel wewnątrzwspólnotowy bydłem, trzodą chlewną, koniowatymi, owcami, kozami i innymi żywymi zwierzętami i produktami pochodzenia zwierzęcego.
Głównym celem projektowanej ustawy jest ujednolicenie identyfikacji zwierząt, a w konsekwencji umożliwienie sprawowania efektywnej kontroli przez Inspekcją Weterynaryjną nad przemieszczaniem zwierząt. Pozwoli to na zapewnienie ochrony epizootycznej kraju. Dlatego też projektowana ustawa zmienia przepisy w czterech ustawach obecnie obowiązujących, to jest w ustawie z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt rzeźnych i mięsa oraz Inspekcji Weterynaryjnej, w ustawie z dnia 25 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych. Trzecia ustawa to ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej i czwarta ustawa - o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich. Trzeba przy tym podkreślić, że projektowana ustawa stanowić będzie jednolity akt prawny regulujący zasady odnośnie do identyfikacji i rejestracji zwierząt po akcesji Polski do Unii Europejskiej, a jednocześnie przepisy końcowe tej ustawy wprowadzają zmiany do art. 7 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej, który to artykuł będzie obowiązywał do dnia akcesji. Tak więc przepisy projektowanej ustawy mają służyć z jednej strony wdrożeniu przepisów dyrektyw obowiązujących w tym zakresie na terytorium Unii Europejskiej, z drugiej zaś uregulowaniu zasad funkcjonowania systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt, z uwzględnieniem polskiej specyfiki, co jest bardzo ważne.
Chciałabym panie posłanki i panów posłów poinformować tylko o najważniejszych zmianach, jakie wnieśliśmy w toku prac nad projektem tej ustawy. Po pierwsze, skróciliśmy tytuł projektu ustawy oraz ujednoliciliśmy tytuł i brzmienie art. 1. Po drugie, uporządkowaliśmy i doprecyzowaliśmy w art. 2 projektu ustawy użyte definicje, tzw. słowniczek do ustawy. Po trzecie, doredagowaliśmy w rozdziale 3 kilka niezbędnych przepisów do rejestru koniowatych, w tym dotyczących kuców szetlandzkich, które niesłusznie zostały pominięte w pierwotnym projekcie ustawy. Po czwarte, dopracowaliśmy kwestie kosztów związanych z oznakowaniem zwierzęcia. Jest to rozdział 4, dotyczący identyfikacji zwierząt gospodarskich. Była to najbardziej kontrowersyjna kwestia i poświęciliśmy jej najwięcej czasu. Poszukiwaliśmy formuły prawnej, która pozwalałaby na ponoszenie przez właścicieli zwierząt jak najmniejszych kosztów, gdyż całkowite obciążenie kosztami związanymi ze znakowaniem zwierząt Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest niemożliwe z braku środków na ten cel w budżecie naszego państwa. Zażądaliśmy dodatkowych ekspertyz, różnych wyliczeń. Okazuje się, że zapisaliśmy, uchwaliliśmy w budżecie na ten cel jedynie 14,5 mln zł i nie ma możliwości zwiększenia tej kwoty. Po długiej, pełnej kontrowersji dyskusji przyjęliśmy następujące rozwiązanie tej kwestii. Otóż w art. 17 w ust. 4 zapisaliśmy kierunkowo, że koszty związane z oznakowaniem zwierzęcia ponosi jego posiadacz, ale w art. 34 w ust. 1 zapisaliśmy, że do czasu wyczerpania zapasu kolczyków dla bydła agencja wydaje nieodpłatnie kolczyki posiadaczom bydła nieoznakowanego według kolejności zgłoszeń. Dodam przy tym, że na stanie jest jeszcze około 3 mln par kolczyków. Ust. 2 i ust. 3 tegoż art. 34 zobowiązują agencję do wydania w 2004 r. posiadaczom bydła, owiec, kóz i świń nieodpłatnie ksiąg rejestracji oraz dodatkowych kartek wsadowych do tych ksiąg. Doredagowaliśmy także przepis, na mocy którego będą wydawane nieodpłatnie paszporty dla koni, aż do ich całkowitego wyczerpania. Jest to art. 34 ust. 3. Doredagowaliśmy także ust. 4 w art. 34, na mocy którego w latach 2004-2005 agencja będzie nieodpłatnie udostępniać posiadaczom świń tatuownice na czas niezbędny do oznakowania stada. Piąta grupa poprawek dotyczy rozdziału 4. W rozdziale 4, dotyczącym identyfikacji zwierząt gospodarskich, zostały skreślone trzy artykuły. Zawierały one bardzo szczegółowe przepisy dotyczące prowadzenia ksiąg rejestracji zwierząt gospodarskich: bydła, owiec, kóz, świń. Są to właśnie art. 25., 26. i 27. Uznaliśmy, że tak szczegółowe przepisy powinny być określone w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw rolnictwa, a nie w ustawie i doredagowaliśmy przepis, na mocy którego minister będzie mógł wydać takie rozporządzenie.
Szósta grupa poprawek. Dużo uwagi poświęciliśmy także sprawie skrócenia numerów identyfikacyjnych poszczególnych gatunków zwierząt. Była to kwestia bardzo mocno podnoszona w pierwszym czytaniu tych projektów ustaw. Przeanalizowaliśmy także obowiązujące systemy identyfikacji i rejestracji zwierząt w 15 państwach członkowskich Unii Europejskiej. Chciałam przy tym podkreślić, że w polskim prawodawstwie został już wprowadzony 14-znakowy numer identyfikacyjny dla zwierząt. Dwa pierwsze znaki to litery PL, dwa następne to cyfry oznaczające numer serii kolczyka, dziewięć następnych to cyfry oznaczające numer zwierzęcia, a ostatni znak to cyfra kontrolna. Trzeba także dodać, że w oparciu o dotychczas obowiązujące przepisy budowany jest spójny system informatyczny, dlatego też utrzymanie dla wszystkich gatunków zwierząt 14-znakowych numerów jest bardzo istotne co najmniej z pięciu powodów. Po pierwsze, z uwagi na zapewnienie jednolitości i spójności systemu w Polsce. Po drugie, z uwagi na stworzenie jednolitych mechanizmów dla wszystkich gatunków zwierząt, dotyczących sprawowania kontroli nad poprawnością zgłaszanych przez rolnika do systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt numerów identyfikacyjnych. Algorytm naliczania cyfry kontrolnej oparty jest na 12 cyfrach dla wszystkich gatunków zwierząt. Po trzecie, z uwagi na duże rozdrobnienie naszego rolnictwa i dużą liczbę zwierząt 12-cyfrowy system zapewnia ich niepowtarzalność w skali kraju przez całe życie zwierzęcia, co jest także bardzo istotne. Po czwarte, z uwagi na utrzymanie dotychczasowego systemu znakowania zwierząt pozwoli to uniknąć dodatkowych kosztów, co też jest bardzo istotne. I po piąte, znaki identyfikacyjne dla świń odpowiadają numerom już nadanym gospodarstwom i są zgodne z tworzonym jednolitym systemem IACS. Z tych to właśnie powodów nie mogliśmy skrócić numerów identyfikacyjnych poszczególnych gatunków zwierząt. Dopracowaliśmy natomiast przepisy w rozdziale 4 dotyczącym identyfikacji zwierząt gospodarskich. I w art. 17 ust. 2 pkt. 2 i 3 stanowią, że oznakowanie owcy i kozy oraz świni może polegać na wytatuowaniu numerów identyfikacyjnych, niekoniecznie na kolczykowaniu.
I siódma grupa poprawek. Otóż wnieśliśmy kilka poprawek o charakterze doprecyzowującym do rozdziału 5 dotyczącego listy dostawców. Była to też kontrowersyjna kwestia. Bardzo wnikliwie analizowaliśmy kwestię wyboru możliwie najlepszego systemu dla polskich rolników i producentów kolczyków. Przeważył pogląd, i komisja to zaakceptowała, że zaproponowany w art. 26 system stwarza możliwość polskim dostawcom kolczyków podjęcia w szerszym niż dotychczas zakresie tego rodzaju działalności, co też jest bardzo istotne, bo dotychczas obowiązujący system promuje dużych dostawców, a są to najczęściej dostawcy zagraniczni.
I ósma grupa. Kilka poprawek o charakterze prawno-legislacyjnym wprowadziliśmy także do rozdziału 6 dotyczącego nadzoru oraz kontroli identyfikacji i rejestracji zwierząt.
I dziewiąta grupa poprawek, bardzo znacząca, to poprawki merytoryczne, które wprowadziliśmy do rozdziału 7 zawierającego przepisy karne. Rozważaliśmy także możliwość zrezygnowania w tej ustawie z przepisów karnych, zostaliśmy jednak przekonani przez rząd i ekspertów, że bez nich traci w dużej mierze sens uchwalenia tej ustawy, bowiem system identyfikacji i rejestracji zwierząt powinien funkcjonować prawidłowo i sprawnie, jest on przecież niezbędny dla ochrony zdrowia publicznego. Ustawa zatem musi tworzyć warunki prawne do sprawowania nadzoru nad identyfikacją i rejestracją zwierząt i egzekwowania od posiadaczy zwierząt respektowania jej przepisów. Pozostawiliśmy zatem w projekcie omawianej ustawy tylko 8 najważniejszych przewinień podlegających karze grzywny lub upomnienia, pozostałe 10, bo było ich 18, skreśliliśmy i dlatego w przedłożonym projekcie ustawy już ich nie ma.
I ostatnia grupa poprawek. Zmniejszyliśmy ilość przepisów w rozdziale 8 zawierającym zmiany w aktualnie obowiązujących przepisach.
Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Jeszcze na chwilę chciałam zatrzymać uwagę Wysokiej Izby nad dołączoną do sprawozdania komisji rolnictwa o poselskich projektach omawianych ustaw opinią Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej. Otóż muszę stwierdzić, że ta opinia jest niestety wątpliwej jakości i wyklucza w treści sformułowania zawarte w tej opinii. Mianowicie zawarty w sprawozdaniu komisji projekt ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zawiera niezgodności z prawem Unii Europejskiej - tak twierdzi Urząd. Z projektu ustawy w toku prac podkomisji usunięte zostały wszystkie odnośniki odsyłające do przepisów prawa wspólnotowego. A chciałam powiedzieć, że te odnośniki właśnie skreśliliśmy w wielu ustawach już uchwalonych, a część z nich jest już podpisana przez pana prezydenta, mimo że wcześniej też były oprotestowywane przez Urząd Komitetu Integracji Europejskiej. I chcę jeszcze dodać, że na to zgodzili się także eksperci Komisji Europejskiej, z którymi dodatkowo te sprawy były uzgadniane. W dalszej części tej samej opinii stwierdza się, że np. przypis nr 2 do art. 3 projektowanej ustawy, który to przepis dotyczy utworzenia systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt i który określa elementy, z jakich składa się ten system, odsyłał do rozporządzenia nr 1760/2000. I zaraz po tym pisze się, że usunięcie tego przypisu jakkolwiek nie skutkuje niezgodnością z prawem Unii Europejskiej. A więc raz się stwierdza, że jest sprzeczne, w innym miejscu stwierdza się, że nie skutkuje niezgodnością z prawem Unii Europejskiej. W innym miejscu mówi się, że jakkolwiek usunięcie tego przepisu i zastąpienie go ogólnym odesłaniem do stosowanych przepisów Unii Europejskiej nie powoduje niezgodności przepisów z prawem wspólnotowym.
I jeszcze jeden przykład. Wprowadzenie w projektowanej ustawie rozróżnienia na paszporty wydawane dla koni i innych niż koń gatunków nie jest co prawda sprzeczne z prawem Unii Europejskiej, pod warunkiem jednak, że wzory tych przepisów będą identyczne, jednakże wymóg co do identyczności wzorów paszportów stawia pod znakiem zapytania sens wprowadzania takiego rozróżnienia. Zatem przytoczyłam te przykłady po to...
(Poseł Andrzej Aumiller: Konia z rzędem temu, kto to pojmie.)
...żeby właśnie pokazać, że jest to opinia, w której zawarte są także sprzeczności.
Wychodząc naprzeciw dwóm uwagom, które, jak uznaliśmy, mogą być zasadne, pozwalam sobie za zgodą Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożyć zaakceptowane dzisiaj przez nią dwie autopoprawki, które dotyczą art. 18 ust. 1. Wykreśliliśmy w tym artykule zapis dotyczący bydła - dotyczy to numeru identyfikacyjnego zwierzęcia gospodarskiego - jako że ta sprawa jest regulowana wprost rozporządzeniem Unii Europejskiej. Druga propozycja dotyczy art. 24 ust. 2. Za chwilę przedłożę na ręce pana marszałka te dwie poprawki.
Na zakończenie chciałabym w imieniu Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi prosić Wysoki Sejm, aby raczył uchwalić załączony projekt ustawy zawarty w druku nr 2525. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia